
Ololiuqui
Turbina corymbosa (syn. Rivea corymbosa)
Nazwy ludowe: coaxihuitl, xtabentún, bożonarodzeniowe pnącze
Jak wygląda
Drewniejące pnącze z sercowatymi liśćmi i masą białych, lejkowatych kwiatów podobnych do powojów, kwitnących zimą. Owocem jest torebka z jednym okrągłym, brązowym nasionkiem.
Skąd pochodzi
Meksyk, Ameryka Środkowa i Karaiby; zawleczona do innych ciepłych krajów.
Historia
Aztekowie czcili nasiona ololiuqui jako boskie. W XVI wieku opisał je hiszpański lekarz Francisco Hernández, a inkwizycja zwalczała ich używanie jako pogańskie. Do dziś Mazatekowie i Zapotekowie z Oaxaki używają ich w obrzędach wróżebnych i leczniczych. W 1960 roku Albert Hofmann, odkrywca LSD, wykazał, że nasiona zawierają alkaloidy podobne do tych ze sporyszu.
Legenda i prawda
Mit: „ololiuqui to naturalne LSD”. Główny alkaloid, ergina, jest z LSD spokrewniony, ale działa znacznie słabiej i daje dużo więcej nudności, senności i skurczów. To zupełnie inne doświadczenie i większe ryzyko.
Substancje
Alkaloidy sporyszowe: ergina (amid kwasu lizergowego, LSA), izoergina, chanoklawina i ergometryna.
Jak działa
Ergina pobudza receptory serotoninowe i zmienia postrzeganie oraz nastrój, a przy tym wywołuje silną senność i apatię. Alkaloidy sporyszowe obkurczają naczynia krwionośne i macicę.
Z czym bywa mylona
- wilec trójbarwny (Ipomoea tricolor)
- powój hawajski (Argyreia nervosa)
- powój polny
Prawo w Polsce
Od nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 20 marca 2009 roku Rivea corymbosa (rośliny, susz, nasiona i wyciągi) jest w Polsce w wykazie środków odurzających grupy I-N, więc jej posiadanie jest przestępstwem.
Ciekawostka
Na Jukatanie pszczoły zbierają nektar z kwiatów tego pnącza, a z ich miodu robi się tradycyjny likier xtabentún.
Najczęstsze pytania
Jak działa ololiuqui?
Ergina pobudza receptory serotoninowe i zmienia postrzeganie oraz nastrój, a przy tym wywołuje silną senność i apatię. Alkaloidy sporyszowe obkurczają naczynia krwionośne i macicę.
Jakie zagrożenia niesie ololiuqui?
Niebezpieczna. Silne nudności, wymioty, bóle brzucha, zawroty głowy i skurcze naczyń z drętwieniem kończyn; ergometryna może wywołać poronienie. Po nasionach pokrewnych roślin opisano psychozy i samookaleczenia. Groźne połączenie z lekami na migrenę i lekami przeciwdepresyjnymi. Nasiona ozdobne bywają zaprawiane środkami grzybobójczymi.
Ololiuqui a prawo w Polsce: co wolno?
Od nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 20 marca 2009 roku Rivea corymbosa (rośliny, susz, nasiona i wyciągi) jest w Polsce w wykazie środków odurzających grupy I-N, więc jej posiadanie jest przestępstwem.