
Świerzbiec właściwy
Mucuna pruriens
Nazwy ludowe: mukuna, fasola aksamitna, velvet bean, kapikachhu
Jak wygląda
Pnącze długie nawet na 15 m, z liśćmi złożonymi z trzech listków. Ciemnofioletowe lub białawe kwiaty motylkowe zwisają w długich gronach. Esowato wygięte strąki długie do 10 cm pokrywają gęste, pomarańczowobrązowe włoski, które wbijają się w skórę i wywołują nieznośne swędzenie.
Skąd pochodzi
Tropikalna Afryka i Azja, zwłaszcza Indie. Uprawia się ją na paszę, jako nawóz zielony i roślinę leczniczą.
Historia
W ajurwedzie nasiona, zwane kapikachhu, od wieków podawano jako środek wzmacniający, afrodyzjak i przy drżeniach, które dziś utożsamia się z chorobą Parkinsona. W XX wieku okazało się, że zawierają L-dopę, czyli ten sam związek, który jest podstawowym lekiem na tę chorobę.
Legenda i prawda
Mit: „mukuna to naturalny lek na Parkinsona i poprawiacz nastroju bez skutków ubocznych”. L-dopa z nasion naprawdę działa, ale w suplementach jej ilość jest niestandaryzowana, a leczenie na własną rękę może zaszkodzić tak samo jak przedawkowanie leku.
Substancje
L-dopa (w nasionach kilka procent), serotonina i inne aminy; we włoskach strąków enzym mukunaina, który wywołuje swędzenie.
Jak działa
L-dopa zamienia się w mózgu w dopaminę. W małych badaniach klinicznych proszek z nasion łagodził objawy choroby Parkinsona podobnie jak lek, ale takie leczenie wymaga nadzoru lekarza. Doniesienia o poprawie płodności mężczyzn pochodzą z niewielkich badań.
Z czym bywa mylona
- inne gatunki mukuny
- fasola wielokwiatowa
Prawo w Polsce
Mukuna nie jest w Polsce środkiem kontrolowanym. Wyciągi są w sprzedaży jako suplementy diety, a leki z L-dopą wydaje się tylko na receptę.
Ciekawostka
Włoski ze strąków mukuny przez lata były składnikiem „proszku na swędzenie” ze sklepów z żartami.
Najczęstsze pytania
Jak działa świerzbiec właściwy?
L-dopa zamienia się w mózgu w dopaminę. W małych badaniach klinicznych proszek z nasion łagodził objawy choroby Parkinsona podobnie jak lek, ale takie leczenie wymaga nadzoru lekarza. Doniesienia o poprawie płodności mężczyzn pochodzą z niewielkich badań.
Jakie zagrożenia niesie świerzbiec właściwy?
Niebezpieczna. Nudności, wymioty, spadki ciśnienia, ruchy mimowolne i bezsenność, a przy dużych ilościach pobudzenie i objawy psychozy. Groźne połączenie z inhibitorami MAO i lekami na Parkinsona. Opisano ostre zatrucia, gdy w czasie głodu jedzono niedogotowane nasiona. Włoski strąków wywołują silne swędzenie i zapalenie skóry, a w oku ciężkie podrażnienie.
Świerzbiec właściwy a prawo w Polsce: co wolno?
Mukuna nie jest w Polsce środkiem kontrolowanym. Wyciągi są w sprzedaży jako suplementy diety, a leki z L-dopą wydaje się tylko na receptę.