
Kakaowiec właściwy
Theobroma cacao
Nazwy ludowe: kakao, drzewo czekoladowe, cacao, pokarm bogów
Jak wygląda
Niewielkie, zimozielone drzewo z rodziny ślazowatych o wysokości 6–12 m, z dużymi, skórzastymi, podłużnymi liśćmi. Drobne różowobiałe kwiaty wyrastają bezpośrednio z pnia i grubych gałęzi (kaulifloria). Owoce to duże, bruzdowane, żółte, pomarańczowe lub czerwonobrązowe jagody z kilkudziesięcioma nasionami w białym, słodkim miąższu.
Skąd pochodzi
Lasy deszczowe tropikalnej Ameryki Południowej (górne dorzecze Amazonki); dziś uprawiany w całym pasie tropikalnym, najwięcej w Wybrzeżu Kości Słoniowej i Ghanie.
Historia
Kakaowiec został udomowiony w Ameryce Południowej, a Olmekowie, Majowie i Aztekowie przygotowywali z nasion gorzki, pieniący się napój spożywany podczas obrzędów religijnych, ślubów i uczt elit; ślady teobrominy w naczyniach z Hondurasu i Belize mają ponad 2000 lat. U Azteków ziarna kakao służyły też jako pieniądz i trybut. Linneusz nadał rodzajowi nazwę Theobroma – „pokarm bogów”. Do Europy kakao przywieźli Hiszpanie w XVI w., a współcześnie w nurcie New Age popularne są „ceremonie kakaowe” inspirowane tradycją Majów.
Legenda i prawda
Mit: „ceremonialne kakao to roślinna medycyna psychodeliczna, która otwiera serce”. Kakao zawiera łagodne stymulanty (teobrominę, kofeinę) i nie wywołuje stanów psychodelicznych; efekt „ceremonii” wynika głównie z rytuału, muzyki i oczekiwań.
Substancje
Teobromina (główny alkaloid), kofeina, fenyloetyloamina, anandamid w śladowych ilościach, flawanole (epikatechina).
Jak działa
Teobromina i kofeina działają łagodnie pobudzająco, rozszerzają naczynia krwionośne i lekko podnoszą nastrój. Działanie teobrominy jest słabsze i dłuższe niż kofeiny. Kakao i czekolada są przede wszystkim legalną żywnością.
Z czym bywa mylona
- Theobroma grandiflorum (cupuaçu)
- kakao a koka – myląco podobne nazwy, zupełnie różne rośliny
Prawo w Polsce
Kakao jest w Polsce legalnym produktem spożywczym.
Ciekawostka
Nazwa „teobromina” nie ma nic wspólnego z bromem – pochodzi od nazwy rodzaju Theobroma, czyli greckiego „pokarm bogów”.
Najczęstsze pytania
Jak działa kakaowiec właściwy?
Teobromina i kofeina działają łagodnie pobudzająco, rozszerzają naczynia krwionośne i lekko podnoszą nastrój. Działanie teobrominy jest słabsze i dłuższe niż kofeiny. Kakao i czekolada są przede wszystkim legalną żywnością.
Jakie zagrożenia niesie kakaowiec właściwy?
Łagodna. Dla ludzi kakao jest bezpieczne w normalnych ilościach spożywczych; nadmiar może powodować kołatanie serca, bezsenność, bóle głowy i dolegliwości żołądkowe, a u osób wrażliwych migreny. Teobromina jest groźna dla psów i kotów, które bardzo wolno ją metabolizują – czekolada, zwłaszcza gorzka, może je zabić. Surowe kakao może zawierać metale ciężkie (kadm, ołów).
Kakaowiec właściwy a prawo w Polsce: co wolno?
Kakao jest w Polsce legalnym produktem spożywczym.