
Dziurawiec zwyczajny
Hypericum perforatum
Nazwy ludowe: ziele świętojańskie, krew świętego Jana, przestrzelon
Jak wygląda
Bylina wysoka na 30–80 cm, z prostą łodygą z dwiema wyraźnymi listewkami. Drobne, podłużne liście pod światło wyglądają, jakby ktoś przekłuł je igłą; to przeświecające zbiorniczki olejku. Złotożółte, pięciopłatkowe kwiaty mają pęk wielu pręcików i czarne kropki na brzegach płatków, a roztarte barwią palce na czerwono.
Skąd pochodzi
Europa, zachodnia Azja i Afryka Północna. W Polsce pospolity na łąkach, przydrożach, polanach i skrajach lasów.
Historia
Dziurawiec kwitnie w okolicach nocy świętojańskiej i od dawna był ziołem tej nocy: wieszano go nad drzwiami i w oknach przeciw piorunom, czarownicom i złym duchom. Czerwony sok ze zgniecionych kwiatów nazywano krwią świętego Jana, a w średniowieczu roślinę zwano fuga daemonum, czyli „przepędzający demony”.
Legenda i prawda
Legenda głosi, że diabeł ze złości podziurawił liście igłą, bo ziele chroniło ludzi przed złem. „Dziurki” to zbiorniczki olejku. Za to współczesna opowieść o naturalnym leku na smutek ma solidne podstawy w badaniach.
Substancje
Hiperycyna i pseudohiperycyna, hiperforyna, flawonoidy (hiperozyd, rutyna, kwercetyna), olejek eteryczny i garbniki.
Jak działa
Przegląd Cochrane z 2008 roku wykazał, że standaryzowane wyciągi pomagają w łagodnej i umiarkowanej depresji lepiej niż placebo i podobnie jak klasyczne leki przeciwdepresyjne, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych. Europejska Agencja Leków uznaje takie wyciągi za lek o ugruntowanym zastosowaniu w łagodnej i umiarkowanej depresji.
Z czym bywa mylona
- inne dziurawce, np. dziurawiec czteroboczny
- starzec jakubek, trujący, też kwitnie na żółto latem
Prawo w Polsce
Dziurawiec nie podlega w Polsce ograniczeniom; ziele i wyciągi są w aptekach, także jako leki.
Ciekawostka
Krowy i owce, które zjedzą dużo dziurawca, dostają na słońcu poparzeń skóry, bo hiperycyna uwrażliwia ją na światło.
Najczęstsze pytania
Jak działa dziurawiec zwyczajny?
Przegląd Cochrane z 2008 roku wykazał, że standaryzowane wyciągi pomagają w łagodnej i umiarkowanej depresji lepiej niż placebo i podobnie jak klasyczne leki przeciwdepresyjne, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych. Europejska Agencja Leków uznaje takie wyciągi za lek o ugruntowanym zastosowaniu w łagodnej i umiarkowanej depresji.
Jakie zagrożenia niesie dziurawiec zwyczajny?
Łagodna. Dziurawiec mocno przyspiesza rozkład wielu leków w wątrobie. Osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych, leków przeciwzakrzepowych, leków po przeszczepach, leków na HIV oraz niektórych leków na raka i serce. Z lekami przeciwdepresyjnymi grozi zespołem serotoninowym. Uwrażliwia skórę na słońce. Zanim połączysz go z jakimkolwiek lekiem, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Dziurawiec zwyczajny a prawo w Polsce: co wolno?
Dziurawiec nie podlega w Polsce ograniczeniom; ziele i wyciągi są w aptekach, także jako leki.