
Chmiel zwyczajny
Humulus lupulus
Nazwy ludowe: chmiel, szyszki chmielowe, lupulina
Jak wygląda
Wieloletnie pnącze wspinające się prawoskrętnie, osiągające 6–10 m, o szorstkich łodygach z haczykowatymi włoskami. Liście sercowate, 3–5-klapowe, szorstkie. Rośliny żeńskie wytwarzają jasnozielone „szyszki” z żółtym, lepkim proszkiem lupuliny u nasady łusek.
Skąd pochodzi
Strefa umiarkowana półkuli północnej. W Polsce pospolity dziko w łęgach, olszynach, zaroślach nad rzekami; uprawiany głównie na Lubelszczyźnie.
Historia
Chmiel do piwa dodawano w Europie od wczesnego średniowiecza; w XII wieku pisała o nim Hildegarda z Bingen, a z czasem wyparł mieszanki ziołowe (grut). Bawarskie prawo czystości z 1516 r. uczyniło go obok wody i jęczmienia jedynym dozwolonym składnikiem piwa. W medycynie ludowej szyszki wkładano do poduszek na bezsenność, a polski chmiel lubelski od dawna jest cenionym towarem eksportowym. Chmiel pojawia się też w pieśniach weselnych, np. w przyśpiewce „Oj chmielu, chmielu”.
Legenda i prawda
W sieci krąży mit, że piwo „zamienia mężczyzn w kobiety” przez fitoestrogeny chmielu. Chmiel rzeczywiście zawiera 8-prenylnaringeninę, jeden z najsilniejszych znanych fitoestrogenów, ale w piwie występuje jej bardzo mało; za „piwny brzuch” odpowiada raczej alkohol i kalorie.
Substancje
Gorzkie kwasy (humulon, lupulon), olejek eteryczny (myrcen, humulen), 2-metylo-3-buten-2-ol, flawonoidy (ksantohumol, 8-prenylnaringenina).
Jak działa
Wyciągi z chmielu działają łagodnie uspokajająco i ułatwiają zasypianie, często w połączeniu z kozłkiem. Gorycz pobudza trawienie; nie ma działania odurzającego.
Z czym bywa mylona
- kielisznik
- przytulia czepna
- dzikie wino
Prawo w Polsce
Roślina całkowicie legalna, uprawiana przemysłowo i dostępna jako surowiec zielarski.
Ciekawostka
Chmiel jest najbliższym krewnym konopi – oba należą do rodziny konopiowatych, a ich wspólnym zapachem jest m.in. terpen myrcen.
Najczęstsze pytania
Jak działa chmiel zwyczajny?
Wyciągi z chmielu działają łagodnie uspokajająco i ułatwiają zasypianie, często w połączeniu z kozłkiem. Gorycz pobudza trawienie; nie ma działania odurzającego.
Jakie zagrożenia niesie chmiel zwyczajny?
Łagodna. Ryzyko jest niewielkie: możliwa senność, nasilenie działania leków uspokajających i alkoholu, reakcje alergiczne i podrażnienia skóry u zbieraczy. Ze względu na fitoestrogeny ostrożność zalecana jest w ciąży i przy nowotworach hormonozależnych. Chmiel jest natomiast groźny dla psów – zjedzenie szyszek (np. odpadów z warzenia piwa) może wywołać u nich śmiertelną hipertermię.
Chmiel zwyczajny a prawo w Polsce: co wolno?
Roślina całkowicie legalna, uprawiana przemysłowo i dostępna jako surowiec zielarski.