
Bylica piołun
Artemisia absinthium
Nazwy ludowe: piołun, absynt, ziele gorzkie, psia rutka
Jak wygląda
Srebrzystoszara, silnie aromatyczna bylina 50–120 cm, cała pokryta jedwabistymi włoskami. Liście 2–3-krotnie pierzastodzielne, od spodu niemal białe. Drobne, kuliste, żółte koszyczki kwiatowe zwisają w luźnych wiechach latem; całość jest intensywnie gorzka.
Skąd pochodzi
Rejon Morza Śródziemnego oraz Azja Zachodnia i Środkowa; dziś niemal na całym świecie. W Polsce pospolity na przydrożach, nieużytkach, przy zabudowaniach i na suchych łąkach.
Historia
Piołun jest symbolem goryczy od czasów biblijnych, a w Apokalipsie św. Jana spadająca gwiazda nosi imię Piołun. W XIX-wiecznej Francji z piołunu, anyżu i kopru włoskiego wytwarzano absynt, „zieloną wróżkę”, pity przez artystów takich jak Verlaine, Rimbaud, Toulouse-Lautrec czy Van Gogh. Na początku XX wieku absynt zakazano w wielu krajach, oskarżając tujon o wywoływanie „absyntyzmu”. W Unii Europejskiej wrócił do sprzedaży po 1988 roku z limitem zawartości tujonu.
Legenda i prawda
Mit głosi, że absynt wywołuje halucynacje i obłęd dzięki tujonowi. Analizy starych butelek (Lachenmeier i wsp., 2008) wykazały tylko niewielkie ilości tujonu; dziś „absyntyzm” uważa się w dużej mierze za zwykły alkoholizm wzmocniony bardzo mocnym trunkiem.
Substancje
Olejek eteryczny z tujonem (α- i β-tujon), gorzkie laktony seskwiterpenowe (absyntyna, artabsyna), flawonoidy.
Jak działa
W ziołolecznictwie piołun pobudza wydzielanie soków trawiennych i apetyt dzięki goryczy. Tujon w wysokich ilościach blokuje receptory GABA-A, działając pobudzająco i drgawkotwórczo; zwykła herbata ani absynt nie wywołują halucynacji.
Z czym bywa mylona
- bylica pospolita
- bylica polna
- szałwia lekarska
Prawo w Polsce
Roślina legalna; napoje z piołunem są dozwolone w UE z limitem zawartości tujonu, a sama bylica nie figuruje w wykazach ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Ciekawostka
Wbrew popularnemu skojarzeniu nazwa Czarnobyla nie pochodzi od piołunu, lecz od bylicy pospolitej (ukr. czornobyl), choć po katastrofie wiele osób łączyło miasto z biblijną gwiazdą Piołun.
Najczęstsze pytania
Jak działa bylica piołun?
W ziołolecznictwie piołun pobudza wydzielanie soków trawiennych i apetyt dzięki goryczy. Tujon w wysokich ilościach blokuje receptory GABA-A, działając pobudzająco i drgawkotwórczo; zwykła herbata ani absynt nie wywołują halucynacji.
Jakie zagrożenia niesie bylica piołun?
Niebezpieczna. Olejek piołunowy i stężone wyciągi są neurotoksyczne: mogą wywołać drgawki, wymioty, uszkodzenie nerek i zaburzenia rytmu serca. Długotrwałe nadużywanie dawniej łączono z „absyntyzmem”, czyli głównie z alkoholizmem. Szczególnie nie powinny go stosować kobiety w ciąży, osoby z padaczką i dzieci; suszenie nie zmniejsza toksyczności ziela. Jest trujący także dla koni, bydła i owiec.
Bylica piołun a prawo w Polsce: co wolno?
Roślina legalna; napoje z piołunem są dozwolone w UE z limitem zawartości tujonu, a sama bylica nie figuruje w wykazach ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.