Wejdź do lasu
Bagno zwyczajne, ilustracja
ilustracja AI
Rośliny mocy

Bagno zwyczajne

Rhododendron tomentosum (syn. Ledum palustre)

Niebezpieczna
SkądRośnie w PolscePostaćkrzewSubstancjeOlejek eteryczny z ledolem i…

Nazwy ludowe: bagno, bagnica, dziki rozmaryn, łochynia, pluskwiak, herbata labradorska (pokrewna)

Jak wygląda

Zimozielony krzew 0,5–1 m o wąskich, skórzastych liściach z podwiniętymi brzegami, od spodu pokrytych rdzawym kutnerem. W maju i czerwcu kwitnie białymi kwiatami zebranymi w baldachokształtne grona. Cała roślina wydziela silny, odurzający, żywiczny zapach.

Skąd pochodzi

Strefa borealna i umiarkowana Europy, Azji i Ameryki Północnej. W Polsce na niżu na torfowiskach wysokich i przejściowych oraz w borach bagiennych, rzadka w Wielkopolsce, na Kujawach i w górach.

Historia

W średniowiecznej Skandynawii i północnych Niemczech bagno było składnikiem grutu, ziołowej mieszanki do piwa przed upowszechnieniem chmielu, a piwa z nim słynęły z „szalonego” działania. Ludy Syberii i Skandynawii używały go jako środka na owady i mole, stąd ludowa nazwa „pluskwiak”. W medycynie ludowej stosowano go zewnętrznie na reumatyzm i świerzb. Roślina jest też żywicielem pośrednim rdzy świerka, choroby igieł.

Legenda i prawda

Legenda o „piwie, po którym się szaleje” ma realne podstawy: bagno rzeczywiście dodawano do piw grutowych, a jego olejek może wywoływać pobudzenie, zawroty głowy i majaczenie. Za „szaleństwo” odpowiadało jednak w dużej mierze połączenie toksycznych terpenów z alkoholem.

Substancje

Olejek eteryczny z ledolem i palustrolem (seskwiterpeny), grajanotoksyny, arbutyna, garbniki.

Jak działa

Olejek działa drażniąco i na ośrodkowy układ nerwowy: początkowo pobudza i odurza, powodując zawroty głowy i zaburzenia ruchu. Silny zapach w zamkniętych pomieszczeniach może wywołać bóle głowy.

Z czym bywa mylona

Prawo w Polsce

Gatunek objęty w Polsce częściową ochroną (nie wolno go niszczyć ani zbierać ze stanowisk naturalnych); nie dotyczy go ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii.

Ciekawostka

Gałązki bagna wkładano do szaf i sienników jako naturalny środek na mole i pluskwy – i to ich zbieranie na sprzedaż jest dziś jednym z zagrożeń dla tego chronionego krzewu.

Otwórz w Pracowni alchemikazbliżenia, podobne rośliny, źródła

Najczęstsze pytania

Jak działa bagno zwyczajne?

Olejek działa drażniąco i na ośrodkowy układ nerwowy: początkowo pobudza i odurza, powodując zawroty głowy i zaburzenia ruchu. Silny zapach w zamkniętych pomieszczeniach może wywołać bóle głowy.

Jakie zagrożenia niesie bagno zwyczajne?

Niebezpieczna. Spożycie wywołuje silne podrażnienie przewodu pokarmowego, wymioty, biegunkę, skurcze, potem drgawki, porażenia, majaczenie i utratę przytomności; większe ilości mogą być śmiertelne. Grajanotoksyny mogą zwalniać pracę serca i obniżać ciśnienie. Trujący bywa też miód zbierany z jego kwiatów.

Bagno zwyczajne a prawo w Polsce: co wolno?

Gatunek objęty w Polsce częściową ochroną (nie wolno go niszczyć ani zbierać ze stanowisk naturalnych); nie dotyczy go ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii.

Źródła