Wejdź do lasu
Areka katechu, ilustracja
ilustracja AI
Rośliny mocy

Areka katechu

Areca catechu

Uzależnia
SkądTropikalna Azja…PostaćdrzewoSubstancjeArekolina, arekaidyna, gwacyna,…

Nazwy ludowe: betel, orzech betelu, orzech areki, pinang, supari, paan (zawiniątko)

Jak wygląda

Smukła palma o prostym, cienkim pniu z wyraźnymi pierścieniami blizn po liściach, dorastająca do 20–30 m, z pióropuszem pierzastych liści na szczycie. Owoce to jajowate, pomarańczowe lub czerwone pestkowce wielkości kurzego jaja, wewnątrz z twardym, marmurkowym nasieniem – „orzechem betelu”.

Skąd pochodzi

Tropikalna Azja Południowo-Wschodnia i wyspy Pacyfiku; szeroko uprawiana w Indiach, na Tajwanie, w Indonezji, Malezji, Bangladeszu i Papui-Nowej Gwinei. W Polsce spotykana jedynie jako roślina doniczkowa.

Historia

Żucie betelu – zawiniątka z nasion areki z wapnem w liściu pieprzu betelowego (Piper betle), często z dodatkiem tytoniu i przypraw – to jeden z najstarszych i najbardziej rozpowszechnionych zwyczajów świata, praktykowany przez setki milionów ludzi. W Indiach i Azji Południowo-Wschodniej betel ofiarowuje się gościom, wymienia przy zaręczynach i ślubach oraz składa w ofierze bóstwom; pojawia się w eposach sanskryckich i legendach wietnamskich. Charakterystyczne czerwone plamy śliny na ulicach Indii czy Tajwanu i czerwono-czarne zęby żujących to ślad tego zwyczaju.

Legenda i prawda

Mit: „betel bez tytoniu jest nieszkodliwy”. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) w 2003 r. uznała, że zarówno betel bez tytoniu, jak i sam orzech areki są rakotwórcze dla ludzi (grupa 1).

Substancje

Arekolina (główny alkaloid, parasympatykomimetyk), arekaidyna, gwacyna, gwawakolina; garbniki i polifenole.

Jak działa

Arekolina pobudza receptory cholinergiczne, wywołując uczucie ciepła, łagodne pobudzenie, czujność i lekką euforię, a także wzmożone ślinienie i pocenie się. Działanie pojawia się szybko podczas żucia i jest krótkotrwałe.

Z czym bywa mylona

Prawo w Polsce

Areka i arekolina nie figurują w polskich wykazach środków odurzających i substancji psychotropowych.

Ciekawostka

Słowo „betel” odnosi się właściwie do liścia pieprzu, w który zawija się nasiona areki – sama palma nie jest „betelem”.

Otwórz w Pracowni alchemikazbliżenia, podobne rośliny, źródła

Najczęstsze pytania

Jak działa areka katechu?

Arekolina pobudza receptory cholinergiczne, wywołując uczucie ciepła, łagodne pobudzenie, czujność i lekką euforię, a także wzmożone ślinienie i pocenie się. Działanie pojawia się szybko podczas żucia i jest krótkotrwałe.

Jakie zagrożenia niesie areka katechu?

Uzależnia. Regularne żucie prowadzi do uzależnienia oraz do włóknienia podśluzówkowego jamy ustnej – stanu przedrakowego, a w efekcie do raka jamy ustnej i gardła; ryzyko rośnie z liczbą lat i częstością żucia. Wiąże się też ze zwiększonym ryzykiem chorób serca, zespołu metabolicznego i powikłań ciążowych. Arekolina może nasilać działanie leków cholinergicznych i wywoływać skurcz oskrzeli u astmatyków.

Areka katechu a prawo w Polsce: co wolno?

Areka i arekolina nie figurują w polskich wykazach środków odurzających i substancji psychotropowych.

Źródła