
Turmalin (szerl)
Czarna, żelazista odmiana turmalinu, złożonego krzemianu boru.
Czarne igły i słupki szerlu tkwią w pegmatytach granitów Strzegomia i Karkonoszy. To najczęstszy turmalin w Polsce.
Co to jest
Czarna, żelazista odmiana turmalinu, złożonego krzemianu boru.
Jak rozpoznać
- Czarne, błyszczące słupki o przekroju trójkąta z wypukłymi bokami.
- Podłużne prążki wzdłuż kryształu.
- Twardszy od szkła, brak łupliwości.
- Hornblenda (amfibol) łupie się pod kątem ok. 120° i ma przekrój romboidalny.
Jak i gdzie szukać
W gruboziarnistych pegmatytach na hałdach kamieniołomów granitu i w blokach w potokach. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Rejon Strzegomia (woj. dolnośląskie): Kamieniołomy granitu, za zgodą zakładu.
- Szklarska Poręba (woj. dolnośląskie): Poza Karkonoskim Parku Narodowym.
Znaczenie i legendy
Holendrzy przywozili turmaliny z Cejlonu i zauważyli, że ogrzane przyciągają popiół; nazywali je 'aschentrekker'. To prawdziwa właściwość: piroelektryczność.
Ciekawostka
Ogrzany lub ściśnięty turmalin elektryzuje się na końcach kryształu.