
Kamienie i minerały
Sól kamienna
Skała zbudowana z halitu, chlorku sodu.
Kopalnie w Wieliczce i Bochni wydobywały sól od średniowiecza; Bochnia od połowy XIII wieku. Dziś to podziemne miasta z kaplicami wykutymi w soli.
Co to jest
Skała zbudowana z halitu, chlorku sodu (NaCl).
Jak rozpoznać
- Słony smak (polizanie okazu muzealnego to raczej zły pomysł).
- Łupie się na sześciany.
- Rozpuszcza się w wodzie.
- Gips nie jest słony i nie rozpuszcza się łatwo.
Jak i gdzie szukać
Nie zbiera się jej w terenie. Okazy kupisz w sklepikach kopalń. W Kłodawie wydobywa się sól z kryształami różowymi i niebieskimi.
Znane miejsca w Polsce
- Kopalnia Soli Wieliczka (woj. małopolskie): UNESCO (1978); zwiedzanie, zbieranie zakazane.
- Kopalnia Soli Bochnia (woj. małopolskie): Zwiedzanie, UNESCO jako rozszerzenie wpisu.
Znaczenie i legendy
Legenda mówi, że księżniczka Kinga wrzuciła pierścień do szybu na Węgrzech, a odnalazł się w pierwszej bryle soli w Polsce; podanie łączy się z Bochnią i Wieliczką. Sól była 'białym złotem' i źródłem dochodu królów.
Ciekawostka
Niebieski kolor halitu z Kłodawy wynika z defektów sieci krystalicznej, a nie z barwnika.
Źródła
Sprawdź sam
- Wyhoduj sześcian. Rozpuść w szklance gorącej wody tyle soli, ile się da, przelej do płaskiego talerza i zostaw na kilka dni. Pod lupą zobaczysz kryształki w kształcie sześcianów.
- Ile soli w szklance. Dosypuj sól do 100 ml wody, ważąc ją na wadze kuchennej, aż przestanie się rozpuszczać. Wyjdzie ok. 36 g.
- Sól a gips. Wrzuć do wody szczyptę soli i mały odłamek gipsu. Sól zniknie w minutę, gips nie.
Czy wiesz, że…
- 360 gramów w litrze. W litrze wody w temperaturze pokojowej rozpuszcza się ok. 360 g soli kuchennej. Wikipedia: Sodium chloride
- Pensja w soli? Słowo „salary” (pensja) pochodzi od łacińskiego „salarium” związanego z solą, ale dokładny związek nie jest znany. Opowieść, że legioniści dostawali żołd w soli, nie ma potwierdzenia. Wikipedia: Salary
- Kaplica z soli. W kopalni w Wieliczce, wpisanej na Listę UNESCO w 1978 r., wykuto w soli podziemną kaplicę św. Kingi. Wikipedia: Kopalnia Soli „Wieliczka”