
Piryt
Siarczek żelaza, zwany 'złotem głupców'.
Mosiężnożółte sześciany i ziarna pirytu występują w wielu skałach Polski. W Rudkach w Górach Świętokrzyskich działała kopalnia pirytu i rud żelaza.
Co to jest
Siarczek żelaza (FeS2), zwany 'złotem głupców'.
Jak rozpoznać
- Mosiężnożółty, metaliczny połysk; kryształy sześcienne z prążkami.
- Twardy: rysuje szkło i krzesze iskry.
- Rysa czarnozielona.
- Złoto jest miękkie i ma żółtą rysę; chalkopiryt jest miększy i bardziej złocisty, często z tęczowym nalotem.
Jak i gdzie szukać
W łupkach, iłach i kamieniołomach, na hałdach dawnych kopalń. Przechowuj w suchym miejscu, bo wilgoć go rozkłada. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Rudki (gm. Nowa Słupia) (woj. świętokrzyskie): Dawna kopalnia pirytu i rud żelaza; hałdy, tylko za zgodą.
Znaczenie i legendy
Nazwa od greckiego pyr (ogień), bo uderzony krzesze iskry; używano go do rozpalania ognia. 'Złoto głupców' oszukiwało poszukiwaczy złota.
Ciekawostka
Z pirytu w Rudkach produkowano kwas siarkowy.