
Krzemień świeciechowski
Szary, biało nakrapiany krzemień z górnokredowych wapieni okolic Annopola nad Wisłą.
Pradziejowi ludzie wydobywali go od schyłku paleolitu do początku epoki brązu. Korzystali z bogatych złóż wtórnych, około 60 cm pod powierzchnią, gdzie z 1 m3 osadu można było wydobyć kilkadziesiąt buł, nawet do 50 cm długości. Odmianę wyróżnił w 1923 r. geolog Jan Samsonowicz.
Co to jest
Szary, biało nakrapiany krzemień z górnokredowych (turońskich) wapieni okolic Annopola nad Wisłą.
Jak rozpoznać
- Szary, od jasnego do ciemnego lub niebieskawego, czasem brunatny; w jednej bryle kilka odcieni z ostrą granicą.
- Charakterystyczne białe plamki kalcytu o średnicy ok. 1 mm.
- Ostre krawędzie po odłupaniu, przełam muszlowy, rysuje szkło.
- Krzemień pasiasty z Krzemionek ma pasy, a czekoladowy jest brązowy i bez białych kropek.
Jak i gdzie szukać
Na powierzchni pól leżą liczne okruchy, ale są mocno zwietrzałe. Zbieranie luźnych kamieni na cudzym polu wymaga zgody rolnika. Odłupki, rdzenie i narzędzia krzemienne to zabytki archeologiczne: należą do Skarbu Państwa, nie wolno ich zatrzymywać ani prowadzić wykopów, a znalezisko trzeba zgłosić wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków. Krzemień przy łupaniu daje ostre jak brzytwa odpryski, więc chroń oczy i dłonie. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Świeciechów Duży (stanowisko Świeciechów-Lasek) (woj. lubelskie): Pradziejowa kopalnia o powierzchni ok. 1 km2 nad doliną Wisły; to stanowisko archeologiczne, nie wolno kopać, a pola są prywatne.
- Annopol (woj. lubelskie): Przełom Wisły przeciął tu kredową ławicę krzemienia; obserwuj odsłonięcia z dróg i ścieżek.
Znaczenie i legendy
Wyrabiały z niego narzędzia kultury magdaleńska i świderska, ludy mezolitu oraz neolityczna kultura pucharów lejkowatych, która robiła z niego siekierki i długie wióry. Nie wiemy, czy dawni ludzie cenili go także za urodę; to tylko przypuszczenie.
Ciekawostka
Białe plamki to kalcyt silnie przesycony krzemionką, dlatego krzemień łupał się równo mimo tych wtrąceń.