
Karneol
Czerwona, półprzezroczysta odmiana chalcedonu, barwiona wrostkami tlenków i wodorotlenków żelaza.
Ma barwę od pomarańczowej i koralowej po brązowoczerwoną oraz woskowy połysk. W Polsce występuje w melafirach okolic Kamiennej Góry i Kłodzka oraz w dawnej kopalni niklonośnego serpentynitu w Szklarach. Od wieków służył do wyrobu pieczęci i sygnetów.
Co to jest
Czerwona, półprzezroczysta odmiana chalcedonu (SiO2), barwiona wrostkami tlenków i wodorotlenków żelaza.
Jak rozpoznać
- Czerwony do pomarańczowobrązowego, prześwituje pod światło, połysk woskowy.
- Naturalny karneol pod światło ma smugowaty, pierzasty rozkład barwy; barwiony agat ma barwę ułożoną w kręgi.
- Twardy: rysuje szkło; przełam muszlowy, rysa biała.
- Jaspis, z którym bywa mylony, jest całkiem nieprzezroczysty.
Jak i gdzie szukać
Szukaj na polach i hałdach w rejonie melafirów, najlepiej po deszczu, gdy czerwone okruchy błyszczą. Do starych wyrobisk w Szklarach nie wchodź: w 1994 r. dwóch poszukiwaczy kamieni spędziło tam uwięzionych 24 doby. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Kamienna Góra (woj. dolnośląskie): Rejon melafirów; pola i łomy są prywatne, wchodź tylko za zgodą właściciela.
- Kłodzko (okolice) (woj. dolnośląskie): Stanowiska w melafirach okolic miasta; pytaj o zgodę właścicieli gruntów.
- Szklary koło Ząbkowic Śląskich (woj. dolnośląskie): Dawna kopalnia niklu; stare sztolnie grożą zawaleniem, nie wchodź do nich. Legalnie można zwiedzić trasę w sztolni Robert.
Znaczenie i legendy
Nazwa pochodzi prawdopodobnie ze starofrancuskiego cornele, czyli owoc derenia. W Polsce grawerowano w nim herby na sygnetach. Dawne wierzenia przypisywały mu dodawanie odwagi; to tradycja, nie fakt.
Ciekawostka
Większość karneoli w handlu to barwione i wygrzewane agaty; podgrzanie pogłębia czerwień także u kamieni naturalnych.