
Jaspis
Nieprzezroczysta, zbita odmiana krzemionki silnie zabarwiona tlenkami żelaza.
Jaspisy występują na Dolnym Śląsku wśród permskich law, a najlepiej opisane złoże leży w Świerkach koło Nowej Rudy, gdzie warstwa jaspisu ma do 1,8 m grubości.
Co to jest
Nieprzezroczysta, zbita odmiana krzemionki (chalcedon i kwarc) silnie zabarwiona tlenkami żelaza.
Jak rozpoznać
- Nieprzezroczysty, czerwony, brunatny, żółty lub zielony, często plamisty.
- Przełam gładki, muszlowy, twardy jak kwarc.
- Brak pasów wokół pustki jak w agacie.
- Zwykły piaskowiec jest ziarnisty i matowy; czerwony skaleń łupie się płaskimi ściankami.
Jak i gdzie szukać
Szukaj w okruchach w potokach i na polach na obszarach permskich law Sudetów, często razem z agatami. Kawałki są ostrokrawędziste, nie kuliste. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Świerki k. Nowej Rudy (woj. dolnośląskie): Jaspisy wśród permskich melafirów i porfirów; tereny leśne i prywatne, za zgodą.
Znaczenie i legendy
Jaspis wymienia Biblia wśród dwunastu kamieni na napierśniku arcykapłana i w fundamentach Niebieskiego Jeruzalem. Lapidaria przypisywały mu ochronę podróżnych; to wierzenia.
Ciekawostka
Krzemień, chalcedon, agat i jaspis to chemicznie ten sam związek, krzemionka; różnią się budową i domieszkami.