
Granat (almandyn)
Krzemian glinu i żelaza z grupy granatów, tworzący ciemnoczerwone kryształy dwunastościanów.
Drobne ciemnoczerwone granaty siedzą w łupkach i gnejsach Sudetów, np. w skarnach z Kowar. Bałtyckie plaże mają różowe smugi piasku z ziaren granatu. Ludzie często biorą je za rubiny, ale rubinów w Polsce praktycznie się nie znajduje.
Co to jest
Krzemian glinu i żelaza z grupy granatów, tworzący ciemnoczerwone kryształy dwunastościanów.
Jak rozpoznać
- Kuliste kryształy o wielu ściankach (dwunastościan), wrośnięte w skałę.
- Barwa ciemnoczerwona do brunatnofioletowej, szklisty połysk.
- Twardszy od szkła.
- Rubin to korund, ma kształt sześciokątnej płytki lub słupka i jest jeszcze twardszy; w Polsce nie ma jego złóż.
Jak i gdzie szukać
W Sudetach oglądaj łupki łyszczykowe i gnejsy w odsłonięciach i potokach. Nad morzem szukaj różowawych pasów ciężkiego piasku po sztormie. Karkonoski Park Narodowy jest wyłączony ze zbierania. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Kowary (Rudawy Janowickie) (woj. dolnośląskie): Granaty w skarnach dawnych kopalń; sztolnie to trasy turystyczne, hałdy częściowo w lesie.
- Plaża w Łebie (woj. pomorskie): Różowe i fioletowe smugi piasku z ziaren granatu; Słowiński Park Narodowy obok, tam nic nie zabieraj.
Znaczenie i legendy
Nazwa pochodzi od łacińskiego granatum (owoc granatu). Średniowieczne lapidaria łączyły go z krwią i odwagą, a podróżnicy nosili go jako amulet; to wierzenia. Dawniej czeskie granaty (pirop) były modną biżuterią w całej Europie Środkowej.
Ciekawostka
W piaskach potoków na Izerskich Łąkach trafiają się drobne ziarna korundu (szafiry), ale rubin w Polsce to wciąż rzadkość niemal legendarna.