
Chryzopraz
Jabłkowozielona odmiana chalcedonu zabarwiona niklem.
Jedyne polskie złoża chryzoprazu leżą w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich, w zwietrzałym serpentynicie bogatym w nikiel. Ceniony od średniowiecza, ale najlepsze partie wydobyto w latach 70. XX wieku.
Co to jest
Jabłkowozielona odmiana chalcedonu (SiO2) zabarwiona niklem.
Jak rozpoznać
- Soczyście jabłkowa zieleń, półprzezroczysty, woskowy połysk.
- Twardy jak kwarc.
- Często w żyłkach w brunatnej lub zielonkawej zwietrzelinie serpentynitu.
- Nefryt jest ciemniej zielony i włóknisty; barwiony chalcedon ma kolor nierówny, skupiony w szczelinach.
Jak i gdzie szukać
Na hałdach i w odsłonięciach zwietrzeliny serpentynitowej w Szklarach. Dobre okazy są dziś rzadkie, częściej trafiają się zielonkawe opale i chalcedony. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Szklary, dawna kopalnia niklu (woj. dolnośląskie): Teren dawnej kopalni, część z podziemną trasą edukacyjną; zbieranie tylko za zgodą zarządcy.
Znaczenie i legendy
Chryzoprazem ze Szklar ozdobiono kaplicę św. Wacława w katedrze na Hradczanach w Pradze. Średniowieczni wierzyli, że przynosi szczęście i chroni przed złem; to wierzenia.
Ciekawostka
Nazwa pochodzi z greki: chrysos (złoto) i prason (por), choć kamień jest zielony, nie złoty.