
Belemnit (piorunowa strzałka)
Skamieniałe wewnętrzne rostrum wymarłego głowonoga belemnita, zbudowane z kalcytu
Pociskowate, brunatne 'palce' to najczęstsze skamieniałości w Polsce. Spotkasz je w kredzie w Mielniku, w opokach nad Wisłą i w żwirach polodowcowych na północy.
Co to jest
Skamieniałe wewnętrzne rostrum wymarłego głowonoga belemnita, zbudowane z kalcytu; jura i kreda.
Jak rozpoznać
- Kształt pocisku lub cygara, długość kilka do kilkunastu cm.
- Brązowy, przeświecający; na przekroju promieniste włókna kalcytu i kanalik w środku.
- Miękki: zarysujesz go nożem, w occie się burzy.
- Odłamki krzemienia są twardsze i nie mają promienistej budowy.
Jak i gdzie szukać
Szukaj na hałdach kredy i w żwirowniach polodowcowych, a także na plażach. Brak szczególnych przepisów dla belemnitów, obowiązują zasady ogólne. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Mielnik nad Bugiem, kopalnia kredy (woj. podlaskie): Czynna kopalnia kredy, wejście za zgodą; obok punkt widokowy.
- Kazimierz Dolny, wąwozy i kamieniołomy opoki (woj. lubelskie): Park krajobrazowy; nie kop w zboczach wąwozów.
Znaczenie i legendy
W polskiej kulturze ludowej belemnity to 'piorunowe strzałki', 'strzały piorunowe' lub 'boże palce'. Wierzono, że spadają z piorunem, wbijają się w ziemię i po latach wracają na powierzchnię; trzymano je w domu dla ochrony przed piorunem. To wierzenie.
Ciekawostka
Etnograf Kazimierz Moszyński opisał ludowe nazwy belemnitów w 'Kulturze ludowej Słowian'.