
Amonit
Skamieniała, spiralna muszla wymarłego głowonoga
Amonity są licznie w skałach jurajskich, m.in. na Jurze Krakowskiej. Słynne są też te z Łukowa, gdzie lodowiec przywlókł kry iłów jurajskich z amonitami Quenstedtoceras.
Co to jest
Skamieniała, spiralna muszla wymarłego głowonoga; skorupa z aragonitu, w skamieniałości często zastąpiona kalcytem, pirytem lub iłem.
Jak rozpoznać
- Płaska spirala z żeberkami, od kilku mm do kilkudziesięciu cm.
- Na przełamie lub po wypolerowaniu widać przegrody i krętą linię szwu.
- Często miękki i reaguje z kwasem; czasem błyszczy jak złoto, gdy zastąpił go piryt.
- Ślimaki mają spiralę wzniesioną, nie płaską, i nie mają przegród.
Jak i gdzie szukać
Szukaj w hałdach iłów i wapieni jurajskich, w dawnych łomach na Jurze. Wymagaj zawsze zgody zarządcy; skamieniałości w rezerwatach i stanowiskach dokumentacyjnych są chronione. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Rezerwat Kra Jurajska, Gołaszyn k. Łukowa (woj. lubelskie): Rezerwat (1980) na krze iłów jurajskich: zbieranie zakazane. Dawna cegielnia w Łapiguzie jest dziś zalana.
- Zalas k. Krzeszowic (woj. małopolskie): Kamieniołom z jurajską fauną; teren zakładu, wejście tylko za zgodą.
Znaczenie i legendy
Pliniusz nazwał je 'rogami Amona', bo przypominały rogi egipskiego boga. W Anglii mówiono o 'kamieniach węży', zaklętych przez świętą Hildę. To legendy.
Ciekawostka
Amonity spod Łukowa zachowały oryginalną aragonitową, perłową muszlę, choć mają ok. 160 mln lat.