
Agat
Pasiasta odmiana chalcedonu, czyli mikrokrystalicznej krzemionki, wypełniająca pęcherze w dawnych lawach.
Dolny Śląsk to jedno z najciekawszych miejsc w Europie dla agatów. Tworzą się w pustkach permskich law (melafirów) i po ich zwietrzeniu leżą na polach. Z zewnątrz to niepozorne bulwy, piękno widać dopiero po przecięciu.
Co to jest
Pasiasta odmiana chalcedonu, czyli mikrokrystalicznej krzemionki (SiO2), wypełniająca pęcherze w dawnych lawach.
Jak rozpoznać
- Kuliste lub migdałowate bulwy (migdałowce) wielkości orzecha do pięści, z chropowatą, często zielonkawą skorupką.
- Na odłamaniu widać koncentryczne pasy, czasem pustkę z kryształkami kwarcu.
- Twardy: rysuje szkło, nie da się go zarysować nożem.
- Krzemień ma pasy rzadziej i brak mu kulistej formy; jaspis jest nieprzezroczysty i bez pasów koncentrycznych.
Jak i gdzie szukać
Szukaj na zaoranych polach po deszczu wiosną i jesienią, w potokach i na hałdach dawnych kamieniołomów melafiru. Pomaga młotek geologiczny i okulary ochronne. Prawo geologiczne i górnicze (art. 4) nie obejmuje pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamieniałości do celów kolekcjonerskich, naukowych i dydaktycznych, jeśli odbywa się bez robót górniczych. W rezerwatach przyrody i parkach narodowych zbieranie minerałów i skamieniałości jest zakazane (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Na cudzym gruncie, w lesie i w kamieniołomie potrzebna jest zgoda właściciela, nadleśnictwa lub zarządcy.
Znane miejsca w Polsce
- Płóczki Górne k. Lwówka Śląskiego (woj. dolnośląskie): Słynne pole agatowe na permskich lawach; to pola uprawne, wchodź tylko za zgodą rolnika i poza okresem wegetacji.
- Nowy Kościół (Pogórze Kaczawskie) (woj. dolnośląskie): Stanowisko agatów w melafirach; dawne kamieniołomy i pola, pytaj o zgodę.
- Lwówek Śląski (woj. dolnośląskie): Co roku Lwóweckie Lato Agatowe z giełdą minerałów i wycieczkami.
Znaczenie i legendy
Pliniusz Starszy pisał, że nazwa pochodzi od rzeki Achates na Sycylii, gdzie po raz pierwszy go znaleziono. Średniowieczne lapidaria przypisywały agatowi ochronę przed burzą i jadem, a starożytni wierzyli, że gasi pragnienie; to wierzenia, nie fakty.
Ciekawostka
W Płóczkach Górnych trafia się zielony kwarc prazjolit, bardzo rzadki w naturze.