
Kto wynalazł pierwszą ręczną kamerę filmową?
Polak Kazimierz Prószyński. Jego aeroskop z około 1910 roku był pierwszą kamerą, którą operator mógł trzymać w rękach, bo zamiast korbki napędzało ją sprężone powietrze.
Wcześniej kamery stały na ciężkich statywach, a operator kręcił korbką, żeby przesuwać taśmę. Prószyński wbudował w aeroskop zbiornik ze sprężonym powietrzem, który poruszał taśmą równo i sam. Dzięki temu można było filmować z ręki, z samolotu czy w biegu.
Aeroskopów używali operatorzy kronik filmowych w czasie pierwszej wojny światowej, a także przyrodnicy i podróżnicy. Prószyński już w 1894 roku zbudował pleograf, urządzenie, które było jednocześnie kamerą i projektorem, mniej więcej wtedy, gdy nad kinematografem pracowali bracia Lumière.
Wynalazca zginął w 1945 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen. Jego nazwisko jest dziś prawie zapomniane, choć bez kamer z ręki trudno wyobrazić sobie reportaż i kino.
Na dokładkę
Aeroskopem filmowano między innymi przeloty pierwszych samolotów i sceny z frontu, bo operator mógł biec razem z żołnierzami. Kilka zachowanych aeroskopów przechowują dziś muzea techniki i kina.