
Naparstniczka czeska
Verpa bohemica
Gatunek pod ochroną częściową
Nazwy ludowe: smardzówka czeska
Jak rozpoznać
- Owocnik 10–20 cm wysokości, z główką i długim trzonem.
- Główka 2–5 cm, stożkowata do dzwonkowatej, żółtobrązowa do ciemnobrązowej, z niskimi, falistymi, podłużnymi żebrami.
- Główka przyrośnięta tylko na szczycie, jej brzeg wolno odstaje od trzonu.
- Trzon 7–20 cm, kremowy, kruchy, w środku początkowo wypełniony watowatym miąższem, potem pusty.
Z bliska
pofałdowany naparstekGłówka
Brązowa, dzwonkowata główka z niskimi, falistymi, podłużnymi żebrami, bez głębokich komór plastra miodu.
długi, jasnyTrzon
Trzon 7–20 cm, kremowy, z drobnymi kosmkami lub ochrowymi plamkami, kruchy.
brzeg wolnyNasada
Brzeg główki odstaje wolno wokół trzonu; główka jest połączona z trzonem tylko na samym szczycie.
wata w trzoniePrzekrój
W przekroju główka przyczepiona tylko u góry, trzon wypełniony białym, watowatym miąższem.
Zbliżenia to ilustracje AI. Każdą wątpliwość rozstrzyga grzyboznawca lub zielarz, nie zdjęcie.
Gdzie i kiedy rośnie
Wczesną wiosną, od marca do maja, w lasach liściastych, łęgach, zaroślach i parkach, zwłaszcza pod osikami, jesionami i olszami. W Polsce rzadka (ok. 120 stanowisk), na Czerwonej liście jako narażona.
stylutmarkwimajczelipsiewrzpaźlisgru
Najczęściej pod: osika, jesion, olsza (lasy liściaste, łęgi, parki).
Uwaga na sobowtóra
Smardz jadalny. U smardza główka jest zrośnięta z trzonem całym dolnym brzegiem, a w przekroju tworzy z nim jedną pustą komorę. U naparstniczki główka wisi wolno, połączona tylko na szczycie.
Porównanie cecha po cesze: Naparstniczka czeska czy Smardz jadalny?
W kuchni
Gatunek chroniony: nie zbieraj go. Zostaw w lesie; to rzadki grzyb wczesnej wiosny.
Dobrze wiedzieć
Polskie źródła podają ją jako jadalną. Opisywano jednak zatrucia u wrażliwych osób po zjedzeniu większej ilości lub kilka dni z rzędu: dolegliwości żołądkowo-jelitowe i zaburzenia koordynacji ruchów, a także nietolerancję alkoholu. Toksyny nie zostały potwierdzone w badaniach.
Najczęstsze pytania
Czy naparstniczka czeska jest jadalna?
Warunkowo. Polskie źródła podają ją jako jadalną. Opisywano jednak zatrucia u wrażliwych osób po zjedzeniu większej ilości lub kilka dni z rzędu: dolegliwości żołądkowo-jelitowe i zaburzenia koordynacji ruchów, a także nietolerancję alkoholu. Toksyny nie zostały potwierdzone w badaniach.
Kiedy rośnie naparstniczka czeska?
Marzec – maj. Wczesną wiosną, od marca do maja, w lasach liściastych, łęgach, zaroślach i parkach, zwłaszcza pod osikami, jesionami i olszami. W Polsce rzadka (ok. 120 stanowisk), na Czerwonej liście jako narażona.
Naparstniczka czeska: z czym łatwo ją pomylić?
Najczęściej z gatunkiem Smardz jadalny. U smardza główka jest zrośnięta z trzonem całym dolnym brzegiem, a w przekroju tworzy z nim jedną pustą komorę. U naparstniczki główka wisi wolno, połączona tylko na szczycie.