
Łysiczka lancetowata
Psilocybe semilanceata
Nazwy ludowe: kołpaczek lancetowaty, czapka wolności
Jak rozpoznać
- Kapelusz 0,5–2,5 cm, ostro stożkowaty, z wyraźną spiczastą brodawką na szczycie.
- Kapelusz higrofaniczny: mokry oliwkowobrązowy i lepki, po wyschnięciu jasnobeżowy; brzeg często prążkowany.
- Blaszki najpierw kremowe, potem fioletowobrązowe do prawie czarnych; wysyp zarodników ciemnofioletowobrązowy.
- Trzon bardzo cienki, długi, giętki, jasny; u podstawy czasem sinozielonkawy.
Z bliska
ciemne blaszkiSpód kapelusza
Blaszki wąskie, przyrośnięte, kremowe, potem fioletowobrązowe do prawie czarnych, z jaśniejszym ostrzem.
cienki, giętkiTrzon
Trzon bardzo cienki, długi, giętki, jasny, bez pierścienia.
w trawieNasada trzonu
Rośnie w trawie na pastwiskach; nasada czasem sinozielonkawa.
cienki miąższPrzekrój
Miąższ bardzo cienki, kapelusz stożkowaty z ostrą brodawką na szczycie.
Zbliżenia to ilustracje AI. Każdą wątpliwość rozstrzyga grzyboznawca lub zielarz, nie zdjęcie.
Gdzie i kiedy rośnie
Wilgotne, nienawożone lub słabo nawożone łąki i pastwiska (także wypasane przez owce), w trawie, nie na samym nawozie. Późne lato i jesień, zwykle sierpień–listopad.
stylutmarkwimajczelipsiewrzpaźlisgru
Najczęściej pod: brak – łąki i pastwiska.
Uwaga na sobowtóra
Stożkówka pomarszczona. Stożkówka ma rdzawobrązowe (nie fioletowoczarne) blaszki i zarodniki oraz zwykle pierścień na trzonie; zawiera śmiertelne amanityny. Drobnych brązowych grzybów z trawy nie da się bezpiecznie odróżnić „na oko”.
Prawo
Psylocybina i psylocyna są w Polsce substancjami psychotropowymi (ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, grupa I-P); posiadanie grzybów, które je zawierają, jest karalne.
Co naprawdę mówią badania
Psylocybina ma niską toksyczność fizyczną i bardzo rzadko kończy się wizytą na SOR, ale silnie wpływa na psychikę, więc główne ryzyka to panika, wypadki i pomyłka gatunkowa przy zbieraniu. Badania kliniczne nad depresją są obiecujące, choć efekty są mniejsze, niż sugerują nagłówki.
Gdzie w Polsce
Najwięcej notowań w bazie GBIF: dolnośląskie, pomorskie, śląskie, kujawsko-pomorskie, łódzkie.
Najczęstsze pytania
Czy łysiczka lancetowata jest jadalna?
Nie. To grzyb trujący. Psylocybina (w organizmie przechodzi w psylocynę). Objawy zwykle po 20–60 min: rozszerzone źrenice, nudności, kołatanie serca, zaburzenia postrzegania i omamy, lęk; ustępują zwykle po ok. 4–6 h. Objawy pojawiające się dopiero po 6 h lub później sugerują pomyłkę z grzybem zawierającym amanityny (hełmówka, stożkówka) – wtedy natychmiast do szpitala.
Kiedy rośnie łysiczka lancetowata?
Sierpień – listopad. Wilgotne, nienawożone lub słabo nawożone łąki i pastwiska (także wypasane przez owce), w trawie, nie na samym nawozie. Późne lato i jesień, zwykle sierpień–listopad.
Łysiczka lancetowata: z czym łatwo ją pomylić?
Najczęściej z gatunkiem Stożkówka pomarszczona. Stożkówka ma rdzawobrązowe (nie fioletowoczarne) blaszki i zarodniki oraz zwykle pierścień na trzonie; zawiera śmiertelne amanityny. Drobnych brązowych grzybów z trawy nie da się bezpiecznie odróżnić „na oko”.
Gdzie w Polsce rośnie łysiczka lancetowata?
Najwięcej notowań (GBIF): dolnośląskie, pomorskie, śląskie, kujawsko-pomorskie, łódzkie. Najczęściej pod: brak – łąki i pastwiska.
Źródła
- Wikipedia: Łysiczka lancetowata
- Wikipedia: Grzyby psylocybinowe
- Wikipedia (en): Psilocybe semilanceata
- Zatrucia grzybami halucynogennymi – opis przypadków, Kraków (bibliotekanauki.pl)
- Zatrucia psylocyną i jej pochodnymi (Current Problems of Psychiatry, UM Lublin)
- Sejm RP: interpelacja nr 3430 (grzyby psylocybinowe a prawo)
- Wikipedia: Łysiczka lancetowata