
Kołpaczek mierzwiowy
Panaeolus papilionaceus
Nazwy ludowe: Panaeolus sphinctrinus, Panaeolus campanulatus
Jak rozpoznać
- Kapelusz 1,5–4 cm, tępo stożkowaty do dzwonkowatego, szarobrązowy do szarego, suchy.
- Na brzegu kapelusza białe, ząbkowate resztki osłony.
- Blaszki szare, z czarnymi cętkami, potem całe czarne z białawym ostrzem; wysyp zarodników czarny.
- Trzon cienki, długi, szarobrązowy, kruchy; rośnie na nawozie.
Z bliska
cętkowane blaszkiSpód kapelusza
Blaszki szare z czarnymi cętkami, potem czarne z białawym ostrzem.
cienkiTrzon
Trzon cienki, długi, szarobrązowy, kruchy.
na nawozieNasada trzonu
Rośnie na odchodach i nawozie.
cienki miąższPrzekrój
Miąższ cienki, szarawy; brzeg kapelusza z białymi ząbkami.
Zbliżenia to ilustracje AI. Każdą wątpliwość rozstrzyga grzyboznawca lub zielarz, nie zdjęcie.
Gdzie i kiedy rośnie
Pastwiska, na zwietrzałych odchodach roślinożerców (koń, krowa). W Polsce rzadki, na czerwonej liście. Od wiosny do jesieni.
stylutmarkwimajczelipsiewrzpaźlisgru
Najczęściej pod: brak – odchody koni i krów, pastwiska.
Uwaga na sobowtóra
Stożkówka pomarszczona. Stożkówki mają rdzawe blaszki i wysyp; kołpaczek ma czarne, cętkowane blaszki z białym ostrzem i czarny wysyp zarodników.
Prawo
Gatunek nie jest wymieniony z nazwy w przepisach; jeśli zawiera psylocybinę, obowiązują przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa I-P).
Co naprawdę mówią badania
Psylocybina ma niską toksyczność fizyczną i bardzo rzadko kończy się wizytą na SOR, ale silnie wpływa na psychikę, więc główne ryzyka to panika, wypadki i pomyłka gatunkowa przy zbieraniu. Badania kliniczne nad depresją są obiecujące, choć efekty są mniejsze, niż sugerują nagłówki.
Gdzie w Polsce
Najwięcej notowań w bazie GBIF: małopolskie, podlaskie, łódzkie, wielkopolskie, pomorskie.
Najczęstsze pytania
Czy kołpaczek mierzwiowy jest jadalny?
Nie. To grzyb trujący. Zawartość psylocybiny niska lub brak (w badaniach europejskich zwykle nie wykryto). Możliwe nudności i łagodne objawy psychiczne; groźniejsza jest pomyłka z trującymi gatunkami.
Kiedy rośnie kołpaczek mierzwiowy?
Maj – październik. Pastwiska, na zwietrzałych odchodach roślinożerców (koń, krowa). W Polsce rzadki, na czerwonej liście. Od wiosny do jesieni.
Kołpaczek mierzwiowy: z czym łatwo go pomylić?
Najczęściej z gatunkiem Stożkówka pomarszczona. Stożkówki mają rdzawe blaszki i wysyp; kołpaczek ma czarne, cętkowane blaszki z białym ostrzem i czarny wysyp zarodników.
Gdzie w Polsce rośnie kołpaczek mierzwiowy?
Najwięcej notowań (GBIF): małopolskie, podlaskie, łódzkie, wielkopolskie, pomorskie. Najczęściej pod: brak – odchody koni i krów, pastwiska.