Wejdź do lasu
Zadrzechnia fioletowa, ilustracja
ilustracja AI
Zwierzęta lasu

Zadrzechnia fioletowa

Xylocopa violacea

Jedna z największych pszczół Europy, czarna z fioletowymi skrzydłami. Samica sama wygryza gniazdo w suchym, martwym drewnie. Owad ciepłolubny. W Polsce znana z ośmiu stanowisk z lat 1868–1935, potem uznana za wymarłą. Odnaleziona znów w 2005 roku, między innymi we Wrocławiu i w Poleskim Parku Narodowym.

Jak rozpoznać

Gdzie żyje

Ciepłe, suche miejsca: murawy, polany, skraje lasów, stare sady i ogrody z martwym drewnem. W Polsce rzadka, ale notowana coraz częściej.

Kiedy go zobaczysz

Od kwietnia–maja do końca lata. Zimują dorosłe w starych korytarzach w drewnie.

Ślady

Okrągłe otwory w suchym, martwym pniu lub grubej gałęzi. Korytarz biegnie najpierw poziomo, potem w dół. W pionowym odcinku długości 15–30 cm jest około 15 komórek oddzielonych przegródkami z trocin.

Ślady

Close-up of a weathered dead tree trunk with several perfectly round holes about 1.5 cm wide bored by violet carpenter bees, fresh pale sawdust below the holes, realistic macro. Realistic nature photograph, no people, no text, square composition.

Gdy go spotkasz

Mimo wielkości jest spokojna i atakuje tylko zmuszona. Nie łap jej. Zostaw w ogrodzie suche pnie i gałęzie, bo to jej jedyne miejsce na gniazdo. Gatunek jest chroniony.

Rola w lesie

Zapylacz roślin motylkowych i innych kwiatów, w Polsce najczęściej na groszku pachnącym, robinii i żmijowcu.

Co mówią wierzenia

Ludzie od wieków korzystali z tego, że pszczoły chętnie mieszkają w drzewach. W dawnej Polsce kwitło bartnictwo: bartnicy wydrążali w żywych dębach i sosnach, na wysokości 3–12 m, komory zwane barciami. Przed niedźwiedziem chroniła je samobitnia, ciężka kłoda zawieszona obok barci. Prawa bartników spisano w statutach wiślickich w 1347 roku, a w 2020 roku kulturę bartniczą Polski i Białorusi wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Ciekawostka

Młode pszczoły po zimie wygryzają się na zewnątrz nowym otworem w bocznej ścianie gniazda. Dopiero gdy drewno jest za grube, wychodzą po kolei otworem wygryzionym przez matkę.

Zobacz w GrzyboMapszdjęcia, ślady i cały katalog

Źródła

Więcej: pszczoły, osy, mrówki