
Niepokalanek pospolity
Vitex agnus-castus L.
Nazwy ludowe: niepokalanek mnisi, niepokalanek zwyczajny, pieprz mnisi, Agni casti fructus
Tradycyjne zastosowanie
Wg EMA/HMPC jeden określony suchy wyciąg z owoców ma udokumentowane działanie (well-established use) w leczeniu zespołu napięcia przedmiesiączkowego – w badaniu ze 178 kobietami działał lepiej niż placebo; stosuje się go do 3 miesięcy. Tradycyjnie (EMA/HMPC) inne przetwory z owoców łagodzą drobne dolegliwości w dniach przed miesiączką. Działa prawdopodobnie przez przysadkę mózgową, zmniejszając wydzielanie prolaktyny. Średniowieczna nazwa „pieprz mnisi” wiąże się z wiarą, że tłumi popęd.
Jak wygląda
Aromatyczny krzew 1–5 m z obszaru śródziemnomorskiego; w Polsce dziko nie rośnie, bywa uprawiany. Liście naprzeciwległe, dłoniasto złożone z 5–7 wąskich, lancetowatych listków, od spodu szarawe. Drobne liliowe do fioletowych kwiaty wargowe w długich, smukłych kłosach na szczytach pędów latem. Owoce kuliste, do 5 mm, czerwonobrązowe do czarnych, w 2/3 okryte szarozielonym kielichem, ostre w smaku jak pieprz.
Zbiór
Zbiera się: owoc.
Postać: gotowy preparat (wyciąg suchy), nalewka (gotowa).
Sobowtóry
- budleja Davida (motyli krzew) – też fioletowe kłosy w ogrodach, ale liście pojedyncze, lancetowate
- lawenda – fioletowe kłosy, ale niska krzewinka o wąskich, szarych liściach
Gdzie rośnie
Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. W Polsce rośnie w doniczkach i w ciepłych ogrodach.
Legendy i dawne wierzenia
W średniowieczu mnisi żuli owoce niepokalanka, by zachować czystość, stąd nazwa pieprz mnichów. Ateńskie kobiety w czasie świąt Demeter spały na jego liściach.
Informacje mają charakter edukacyjny i opisują tradycyjne stosowanie wg monografii EMA/HMPC (Europejskiej Agencji Leków i jej komitetu ds. leków roślinnych).Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Nigdy nie spożywaj rośliny, której nie rozpoznajesz na 100%.
