
Krzyżownica gorzka
Polygala amara L.
Nazwy ludowe: krzyżownica górska
Tradycyjne zastosowanie
Cała roślina ma gorzki smak. W dawnej medycynie ludowej ziele z korzeniem stosowano jako środek wykrztuśny przy kaszlu i zapaleniu oskrzeli oraz jako gorycz pobudzająca trawienie. Zawiera saponiny. Brak wiarygodnych badań skuteczności i monografii EMA. Nie mylić z amerykańską krzyżownicą senegą, która ma monografię i inny skład.
Jak wygląda
Niska bylina 6–20 cm tworząca luźne darnie z różyczek liściowych. Liście różyczkowe odwrotnie jajowate, łodygowe lancetowate i węższe. Kwiaty intensywnie niebieskie lub ciemnoniebieskie (rzadziej różowe lub białe), grzbieciste, z dwoma dużymi, barwnymi „skrzydełkami” z działek kielicha i strzępiastym czółenkiem, w szczytowym gronie. Rośnie na wapiennych, suchych zboczach i halach.
Zbiór
Zbiera się: kwitnące ziele z korzeniem.
Kiedy: maj – lipiec.
Postać: napar.
Sobowtóry
- krzyżownica zwyczajna – podobne niebieskie kwiaty, ale bez rozetki liści i nie jest gorzka; niegroźna
- przetaczniki – drobne niebieskie kwiaty, ale z 4 płatkami i 2 pręcikami
Gdzie rośnie
Rośnie na wilgotnych łąkach i torfowiskach. Ma niebieskie kwiaty.
Legendy i dawne wierzenia
Łacińska nazwa Polygala znaczy dużo mleka. Wierzono, że krowy, które jedzą krzyżownicę, dają więcej mleka. Nazwa krzyżownica wiąże się z kwitnieniem w Dni Krzyżowe przed Wniebowstąpieniem.
Informacje mają charakter edukacyjny i opisują tradycyjne stosowanie wg monografii EMA/HMPC (Europejskiej Agencji Leków i jej komitetu ds. leków roślinnych).Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Nigdy nie spożywaj rośliny, której nie rozpoznajesz na 100%.