
Czystek szary
Cistus × incanus L. (w handlu często C. creticus L.)
Nazwy ludowe: czystek, czystek siwy, cistus
Tradycyjne zastosowanie
W medycynie ludowej krajów śródziemnomorskich stosowany przy zakażeniach dróg moczowych, nieżytach przewodu pokarmowego i dróg oddechowych oraz chorobach skóry. Bogaty w polifenole. W jednym badaniu z placebo (160 osób) wyciąg łagodził objawy przeziębienia; w innym guma z wyciągiem z czystka i tarczycy poprawiała stan dziąseł. To pojedyncze badania – modne obietnice „oczyszczania” i leczenia boreliozy nie mają dowodów. Monografii EMA brak.
Jak wygląda
Gęsty krzew do 1–1,5 m. Liście szarozielone, jajowate, pomarszczone, do 5 cm, z gruczołami wydzielającymi żywicę. Kwiaty różowe do purpurowych, 3–7 cm, z 5 pomiętymi jak bibuła płatkami i pękiem żółtych pręcików.
Zbiór
Zbiera się: ziele (liście z pędami).
Postać: napar, płukanka.
Sobowtóry
- Czystek kreteński (Cistus creticus): bardzo podobny, często sprzedawany pod nazwą „Cistus incanus”
- Posłonek (Helianthemum): krajowa krewna o mniejszych, zwykle żółtych kwiatach
Gdzie rośnie
Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. W Polsce rośnie tylko w doniczkach.
Legendy i dawne wierzenia
Z liści czystka zbierano pachnącą żywicę labdanum. Pasterze na Krecie czesali brody kóz, które pasły się na czystku, żeby ją zebrać. Egipcjanie używali jej w kadzidłach.
Informacje mają charakter edukacyjny i opisują tradycyjne stosowanie wg monografii EMA/HMPC (Europejskiej Agencji Leków i jej komitetu ds. leków roślinnych).Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Nigdy nie spożywaj rośliny, której nie rozpoznajesz na 100%.