Wejdź do lasu
Zwierciadła Archimedesa
Genialni starożytni

Zwierciadła Archimedesa

Czy słońce mogło spalić rzymską flotę?

◐ Badane

Rzymskie okręty oblegały Syrakuzy. Legenda mówi, że Archimedes skupił promienie słońca lustrami i podpalił je z daleka. Sprawdzano to wiele razy.

Kto: Archimedes z Syrakuz (według legendy) · Kiedy: ok. 213–212 p.n.e. · Gdzie: Syrakuzy, Sycylia

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Opowieść

Archimedes bronił rodzinnych Syrakuz przed Rzymianami. Jego dźwigi i katapulty naprawdę siały postrach. O lustrach jednak żaden autor z jego czasów nie pisze. Pierwsza wzmianka o ogniu pojawia się u Lukiana prawie 400 lat później.

W 1973 roku grecki inżynier Ioannis Sakkas ustawił 70 marynarzy z miedzianymi lustrami. Skupili światło na sklejkowej makiecie statku pokrytej smołą, oddalonej o około 50 metrów. Makieta zajęła się ogniem w kilka sekund.

W 2005 roku studenci z MIT użyli 127 luster o boku 30 centymetrów i statku z drewna w odległości około 30 metrów. Ogień pojawił się, ale dopiero po około 10 minutach bezchmurnego nieba i przy nieruchomym celu.

Program MythBusters testował to kilka razy, w tym z 500 uczniami z lusterkami. Żagiel nie osiągnął 210 stopni Celsjusza potrzebnych do zapłonu. Wniosek: lustra mogły raczej oślepiać załogi niż palić okręty.

Jak to działa

  1. Skupienie: Każde lustro odbija plamę słońca. Gdy wiele plam trafi w jedno miejsce, temperatura rośnie.
  2. Ruchomy cel: Okręt kołysze się i płynie. Plama światła musi stać w jednym miejscu przez minuty, żeby drewno się zapaliło.
  3. Słońce i pora: Syrakuzy patrzą na wschód, więc atak musiałby być rano, przy czystym niebie. To dużo warunków naraz.

Śledztwo: fakty i teorie

Udokumentowane

Teorie

Czego nie wiemy: Czy Archimedes w ogóle eksperymentował z lustrami. Jakie metalowe zwierciadła mogli mieć obrońcy i jak dobrze odbijały światło.

Sprawdź sam

  1. Zajączki na ścianie: W słoneczny dzień z kolegami skierujcie trzy lusterka na jedno miejsce na jasnej ścianie. Nigdy nie celujcie w oczy ani w ludzi. Zobaczysz, jak plama robi się coraz jaśniejsza.
  2. Termometr w plamie: Połóż termometr kuchenny na ciemnej kartce i skieruj na niego plamę z jednego, a potem z trzech lusterek. Zapisuj temperaturę co minutę.
  3. Ruchomy cel: Niech ktoś powoli przesuwa kartkę. Trudno utrzymać na niej plamę światła. Pomyśl o kołyszącym się okręcie.

Co wiadomo na pewno

Skupione lustrami światło może zapalić drewno w idealnych warunkach, co pokazały próby z 1973 i 2005 roku. Nie ma jednak żadnego świadectwa z czasów Archimedesa, że lustra użyto w bitwie.

Źródła