Wejdź do lasu
Pociąg z dziobem zimorodka
Podpatrzone u natury

Pociąg z dziobem zimorodka

Jak ptak uciszył japońską kolej

✦ Potwierdzone

Szybki pociąg wyjeżdżał z tunelu z hukiem jak wystrzał. Rozwiązanie podsunął ptak, który nurkuje bez plusku.

Kto: Eiji Nakatsu · Kiedy: 1990–1997 · Gdzie: Japonia

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Natura i wynalazek

Zimorodek wpada do wody z powietrza prawie bez rozprysku. Jego długi, klinowaty dziób stopniowo rozsuwa wodę, zamiast w nią uderzać.

Shinkansen serii 500 dostał długi nos w kształcie dzioba. Wjeżdża w tunel jak ptak w wodę: ciszej, szybciej i oszczędniej.

Opowieść

Na początku lat 90. japońskie pociągi Shinkansen miały problem. Gdy z prędkością 300 km/h wpadały do tunelu, pchały przed sobą powietrze jak tłok. Na drugim końcu tunelu wybuchała fala ciśnienia z hukiem słyszanym nawet 400 metrów dalej.

Inżynier Eiji Nakatsu był zapalonym obserwatorem ptaków. Przypomniał sobie zimorodka, który przechodzi z powietrza do wody, czyli z rzadkiego ośrodka do gęstego, niemal bez plusku.

Zespół testował różne nosy. Najlepszy okazał się ten najbardziej podobny do dzioba zimorodka. Ten sam inżynier wzorował się też na sowie (cichsze pióra na pantografie) i na pingwinie.

Jak to działa

  1. Problem: Tępy nos ściska powietrze w tunelu. Fala ciśnienia wylatuje z wylotu z hukiem.
  2. Dziób: Klinowaty dziób zimorodka rozsuwa ośrodek stopniowo. Ciśnienie rośnie łagodnie, nie skokowo.
  3. Wynik: Pociąg serii 500 był cichszy, o około 10% szybszy i zużywał o około 15% mniej prądu.

Sprawdź sam

  1. Plusk w wiadrze: Wrzuć do wiadra z wodą płaski kamień, a potem marchewkę czubkiem w dół, z tej samej wysokości. Nagraj to telefonem w zwolnionym tempie i porównaj plusk.
  2. Opór w wannie: Przeciągnij przez wodę płaską pokrywkę, a potem stożek z plastikowej butelki. Poczujesz ręką, który kształt stawia mniejszy opór.
  3. Podpatrz zimorodka: Usiądź cicho nad czystą rzeką albo stawem. Zimorodek wpada do wody prawie bez rozprysku. Zapisz miejsce na mapie, wraca tam co dzień.

Co wiadomo na pewno

Pomiary kolei JR West potwierdziły mniejszy hałas i zużycie energii. To podręcznikowy przykład biomimetyki w transporcie.

Źródła