Wejdź do lasu
Jedwabna kamizelka kuloodporna
Polscy wynalazcy zapomniani przez świat

Jedwabna kamizelka kuloodporna

Zakonnik z Chicago, który kazał do siebie strzelać

✦ Potwierdzone

W 1893 roku zamachowiec zastrzelił burmistrza Chicago. Polski zakrystianin postanowił, że zrobi tkaninę, której kula nie przebije.

Kto: Kazimierz Żegleń (z Janem Szczepanikiem) · Kiedy: 1893–1901 · Gdzie: Chicago, Wiedeń

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Opowieść

Kazimierz Żegleń (1869–ok. 1910) urodził się w Galicji. W wieku 18 lat wstąpił do zakonu zmartwychwstańców, a w 1890 roku wyjechał do Chicago. Był zakrystianem w polskim kościele św. Stanisława Kostki.

W 1893 roku zamachowiec zastrzelił burmistrza Chicago Cartera Harrisona. Żegleń zaczął szukać ochrony przed kulami. Wiedział już, że gęsty jedwab potrafi zatrzymać pocisk: amerykański lekarz George Goodfellow opisał w 1887 roku kulę zatrzymaną przez jedwabną chustkę.

Żegleń tkał gęsty jedwab warstwami i nasączał go substancją, której skład trzymał w tajemnicy. 16 marca 1897 roku pokazał tkaninę chicagowskiej policji. Na pokazach strzelano do niego samego, ubranego w kamizelkę.

W 1898 roku pojechał do Wiednia, do Jana Szczepanika. Szczepanik zamówił specjalne krosno i zaczął tkać materiał maszynowo, lepiej niż ręcznie. Obaj potem uważali się za jedynego wynalazcę, a spór trwa w książkach do dziś.

W 1902 roku Szczepanik dostał od króla Hiszpanii Alfonsa XIII Order Izabeli Katolickiej. Według przekazów jego kamizelka uratowała króla w zamachu. Jedwabne kamizelki kosztowały w Ameryce fortunę i noszono je jeszcze przed pierwszą wojną światową.

Jak to działa

  1. Gęsty splot: Jedwab ma bardzo mocne i długie włókna. Ciasno utkany nie rozstępuje się przed pociskiem.
  2. Warstwy: Kamizelka miała od kilku do kilkunastu warstw. Każda zabiera część energii kuli i rozkłada uderzenie na większą powierzchnię.
  3. Granice: Jedwab zatrzymywał powolne kule z ówczesnych rewolwerów na czarny proch. Przed szybkimi kulami karabinowymi nie chronił.

Sprawdź sam

  1. Chusteczka i moneta: Napnij jedną chusteczkę higieniczną na słoik i przytrzymaj gumką. Upuść na nią monetę z wysokości 30 cm. Potem złóż chusteczkę na 8 warstw i powtórz. Sprawdź, ile warstw wystarczy, żeby moneta się odbiła.
  2. Pod światło: Obejrzyj pod lampą kawałek jedwabiu albo gęstej podszewki i kawałek gazy. Zobacz, jak różnie gęsto leżą nitki.
  3. Rozłożona siła: Naciśnij ołówkiem nadmuchany balon. Pęka szybko. Teraz połóż na balonie kawałek tektury i naciśnij tak samo przez tekturę. Siła rozłożona na większą powierzchnię nie przebija, tak działa kamizelka.

Co wiadomo na pewno

Zasada jest ta sama, co w dzisiejszych kamizelkach z kevlaru: wiele warstw mocnych włókien łapie pocisk jak siatka. Jedwabne kamizelki Żeglenia rzeczywiście zatrzymywały powolne pociski z rewolwerów na czarny proch. Nowoczesne włókna są dużo mocniejsze i tańsze.

Źródła