
Wieża Tesli
Prąd bez kabli dla całego świata
◐ Badane
Film i podcast
Na Long Island stanęła 57-metrowa wieża z kopułą jak grzyb. Tesla chciał przez nią wysyłać prąd i wiadomości przez ocean, bez kabli.
Kto: Nikola Tesla · Kiedy: 1901–1917 · Gdzie: Long Island, USA
Opowieść
Nikola Tesla dał światu prąd przemienny, silnik indukcyjny i elektrownię na Niagarze. W 1901 roku, za pieniądze bankiera J.P. Morgana, zaczął budować wieżę Wardenclyffe.
Marzył, że Ziemia stanie się jednym wielkim przewodnikiem: prąd z elektrowni popłynie przez ziemię i powietrze, a każdy dom wbije w grunt pręt i będzie miał światło.
Morgan wycofał pieniądze. Wieżę rozebrano w 1917 roku. Narodziła się legenda, że bankierzy zniszczyli darmową energię, bo nie dało się do niej podłączyć licznika.
Jak to działa
- Rezonans: Cewka Tesli w rezonansie wytwarza ogromne napięcie i potrafi zapalić lampę bez kabli na kilka metrów.
- To nie darmowa energia: Tesla nie chciał robić energii z niczego. Chciał przesyłać prąd z elektrowni bez kabli.
- Problem: Na duże odległości energia rozprasza się w ziemi i powietrzu. Straty byłyby ogromne.
Śledztwo: fakty i teorie
Udokumentowane
- 1901: pieniądze Morgana: Bankier J.P. Morgan dał Tesli 150 000 dolarów na wieżę Wardenclyffe na Long Island.
- 1903–1906: Morgan odmawia: Gdy Tesla napisał wprost, że chce przesyłać bez przewodów nie tylko wiadomości, ale i prąd, Morgan nie dał już pieniędzy, a kolejne prośby Tesli w listach zostały bez odpowiedzi albo odmowne. Słynne zdanie „gdzie założymy licznik?” jest mu tylko przypisywane, nie ma go w żadnym liście.
- 1917: wieżę wysadzono: Wieżę rozebrano materiałami wybuchowymi i sprzedano na złom, a ziemia przeszła na hotel Waldorf-Astoria za długi Tesli.
- 1934: promień śmierci: Tesla ogłosił broń, którą nazywał teleforce, i proponował ją rządom kilku państw. Urządzenia nigdy nie pokazał.
- 7 stycznia 1943: śmierć: Zmarł w wieku 86 lat, samotnie, w pokoju 3327 hotelu New Yorker, w biedzie. Lekarz sądowy wpisał zakrzepicę wieńcową.
- Dwa dni później: papiery: Urząd mienia obcego (Office of Alien Property) zabrał jego rzeczy i dokumenty, choć Tesla był obywatelem USA od 1891 roku. Przyglądało się temu FBI.
- Ocena papierów: Inżynier John G. Trump z MIT uznał notatki za spekulacje bez nowych, działających zasad. Bratanek Sava Kosanović zgłosił jednak, że brakuje notatnika i papierów technicznych.
- 1952: Belgrad: Większość rzeczy trafiła do Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie. Odtajnione akta FBI wciąż mają luki.
Teorie
- Teoria: Teslę zamordowano. Argumenty zwolenników: Zmarł w środku wojny, gdy rządy interesowały się jego promieniem śmierci. Jego pokój i papiery szybko przejęli urzędnicy, a części notatek nie odnaleziono. Co mówią dokumenty: Lekarz sądowy uznał śmierć naturalną 86-letniego, schorowanego człowieka. Nie ma świadka ani śladu przemocy w żadnym znanym dokumencie.
- Teoria: zablokowano, bo wielkie branże by straciły. Argumenty zwolenników: Prąd bez przewodów i bez licznika uderzyłby w zyski firm energetycznych, producentów miedzianych drutów, a z czasem także w handel paliwami. Morgan wycofał pieniądze właśnie wtedy, gdy Tesla odsłonił ten plan. Tesla już w 1900 roku w Century Magazine pisał o maszynie czerpiącej energię z otoczenia, a po jego śmierci papiery zabrał rząd. Co mówią dokumenty: Udokumentowane jest, że Morgan przestał płacić, a Tesla latami prosił go w listach o pieniądze bez skutku. Inwestorzy nie widzieli zysku w energii, której nie da się policzyć licznikiem. Na początku XX wieku chodziło o interes firm elektrycznych i przewodów, bo prąd nie konkurował jeszcze z ropą. W patentach Tesli prąd pochodził z elektrowni, a przesyłu dużej mocy bez przewodów na duże odległości nikt do dziś nie pokazał w praktyce.
Czego nie wiemy: Nie wiemy, co było w brakujących notatkach i dlaczego część akt FBI do dziś ma luki. Jeśli kiedyś się odnajdą, ta historia może się zmienić.
Sprawdź sam
- Kartki na ładowarce: Połóż telefon na ładowarce bezprzewodowej i wsuwaj między nie kolejne kartki papieru. Policz, przy ilu kartkach ładowanie się urywa.
- Kula plazmowa: Zbliż świetlówkę do włączonej kuli plazmowej. Rura zaświeci bez żadnego kabla, tak jak na pokazach Tesli.
- Dioda z cewką: Kup zestaw z cewką i diodą LED do bezprzewodowego zasilania. Zmierz linijką, z jakiej odległości dioda jeszcze świeci.
Co wiadomo na pewno
Bezprzewodowy przesył prądu działa na małe odległości: tak ładujesz telefon, a w 2007 roku MIT zapalił żarówkę z odległości dwóch metrów. Przesyłu przez całą Ziemię nikt nie pokazał. Po śmierci Tesli w 1943 roku jego rzeczy i notatki zabrał amerykański urząd, a część do dziś budzi pytania.
Dlaczego zaginęło: Wieżę rozebrano, a notatki Tesli po jego śmierci w 1943 roku zabezpieczył rząd USA. Dziś są w muzeum w Belgradzie.
