
Budynek, który oddycha jak termitiera
Chłodzenie bez klimatyzacji
✦ Potwierdzone
W afrykańskim upale termity trzymają w kopcu stały klimat. Architekt postanowił zbudować biurowiec, który zrobi to samo.
Kto: Mick Pearce · Kiedy: 1996 · Gdzie: Harare, Zimbabwe
Natura i wynalazek
Kopce termitów z rodzaju Macrotermes mają sieć kanałów. Dzienne różnice temperatur poruszają w nich powietrze, więc gniazdo wymienia gazy i nie przegrzewa się.
Eastgate Centre ma grube ściany, które nocą się wychładzają, i kominy na dachu. Ciepłe powietrze ucieka górą, chłodne wpływa dołem.
Opowieść
Architekt Mick Pearce dostał zadanie: biurowiec w Harare bez drogiej klimatyzacji. Szukając pomysłu, oglądał filmy przyrodnicze o termitach.
Kopce termitów w pełnym słońcu potrafią utrzymać w środku względnie stały klimat. Pearce zaprojektował budynek z masywnych ścian, które w dzień chłoną ciepło, a w nocy oddają je przez wentylatory i kominy.
Eastgate otwarto w 1996 roku. Według projektanta zużywa około 10% energii, której potrzebowałby podobny budynek z klimatyzacją.
Jak to działa
- Masa: Grube betonowe ściany działają jak termos: w dzień nagrzewają się powoli.
- Noc: W nocy wentylatory przepychają chłodne powietrze przez budynek i wychładzają ściany na kolejny dzień.
- Kominy: Ciepłe powietrze unosi się i ucieka przez kominy na dachu, jak przez szczyt kopca.
Sprawdź sam
- Komin z pudełka: Zrób w kartonie dwa otwory: mały na dole z boku i duży na górze. Zapal w środku kadzidełko na talerzyku i patrz, jak dym sam wędruje do góry i wychodzi.
- Dwa pudełka w słońcu: Postaw w słońcu dwa jednakowe kartony z termometrami w środku, jeden zamknięty, drugi z otworami na dole i na górze. Po godzinie porównaj temperatury.
- Mrowisko z daleka: Rude mrówki leśne są pod ochroną, więc nie rozgrzebuj mrowiska. Obejrzyj, w którą stronę świata jest ono najbardziej pochylone. Zwykle łapie poranne słońce.
Co wiadomo na pewno
Budynek naprawdę działa. Ciekawostka: późniejsze badania (Harvard, 2015) pokazały, że termitiery wentylują się inaczej, niż sądzono w latach 90. Nie działają jak prosty komin, tylko oddychają w rytmie dnia i nocy. Natura okazała się jeszcze sprytniejsza.