
Latarka świetlika
Chrząszcz, który podpowiedział, jak rozjaśnić diodę
✦ Potwierdzone
Dioda LED świeci jasno w środku, ale spora część światła nigdy z niej nie wychodzi. Świetliki mają ten sam kłopot od milionów lat i znalazły sposób.
Kto: Annick Bay, Jean Pol Vigneron · Kiedy: 2013 · Gdzie: Namur, Belgia i Sherbrooke, Kanada
Natura i wynalazek
Świetlik z rodzaju Photuris ma na odwłoku latarkę przykrytą łuskami. Krawędzie łusek są ostre, ułożone krzywo jak dachówki, i pomagają światłu wydostać się na zewnątrz.
Warstwa z ząbkowanym profilem jak dach hali fabrycznej, nałożona na zwykłą diodę LED, która wypuszcza do 55% więcej światła.
Opowieść
Każdy, kto latem widział świetliki, wie, że to czysta magia. Światło powstaje w nich w reakcji chemicznej, ale żeby partner je zobaczył, musi przejść przez pancerzyk owada.
Tu jest kłopot. Pancerz, tak jak kryształ diody, mocno załamuje światło. Promienie padające ukośnie odbijają się od powierzchni z powrotem do środka i giną. Fizycy nazywają to całkowitym wewnętrznym odbiciem.
Annick Bay z Uniwersytetu w Namur oglądała latarkę świetlika Photuris pod mikroskopem i w promieniach rentgenowskich. Zobaczyła, że łuski na wierzchu są ułożone niedbale, z ostrymi krawędziami. Obliczenia pokazały, że właśnie ta chropowatość wyprowadza najwięcej światła.
Razem z inżynierami z Kanady nałożyła na zwykłą diodę azotkowo-galową warstwę wzorowaną na łuskach. Nie trzeba było przeprojektowywać diody, tylko ją przykryć. Światła na zewnątrz było do 55% więcej.
Jak to działa
- Pułapka: Światło wewnątrz gęstego materiału, padając ukośnie na granicę z powietrzem, odbija się z powrotem. Część nigdy nie wychodzi.
- Ostre krawędzie: Pochylone, ząbkowane krawędzie łusek dają promieniom więcej okazji, by trafić w powierzchnię pod dobrym kątem.
- Dach fabryki: Na diodzie powstał wzór jak dach hali z pochylonymi świetlikami. Wystarczyło go dopasować do materiału diody.
Sprawdź sam
- Uwięzione światło: Napełnij przezroczystą szklankę wodą i spójrz od dołu ukośnie na powierzchnię. W pewnym kącie woda wygląda jak lustro. To całkowite wewnętrzne odbicie.
- Latarka w szklance: Włóż małą latarkę w woreczku do szklanki z wodą i zobacz, które miejsca ścianek świecą. Potem owiń szklankę folią bąbelkową i porównaj.
- Noc świętojańska: W czerwcowy wieczór na skraju lasu poszukaj świętojanek. Policz błyski w minutę i porównaj samce w locie z samicami w trawie.
Co wiadomo na pewno
Budowę latarki opisali Bay, Cloetens, Suhonen i Vigneron (Optics Express, 2013). W tym samym roku i czasopiśmie zespół opisał warstwę na diodę inspirowaną Photuris, która zwiększyła wyprowadzanie światła do 55% względem zwykłej diody.