
Śruba powietrzna
Pradziadek helikoptera z lnu i trzciny
◐ Badane
Wielka spirala z nakrochmalonego lnu, którą czterech ludzi miało kręcić, aż maszyna „wkręci się” w powietrze jak śruba w drewno.
Kto: Leonardo da Vinci · Kiedy: ok. 1489 · Gdzie: Mediolan
Sprawdzono: W 2013 roku kanadyjski helikopter AeroVelo Atlas uniósł się na 64 sekundy napędzany tylko pedałami.
Szkic Leonarda i Rekonstrukcja
Spirala o średnicy około pięciu metrów na okrągłej platformie, obok wirujące nasiona klonu.
Drewniany model śruby powietrznej według rękopisu B z Paryża.
Opowieść
Leonardo zauważył, że powietrze da się „ścisnąć” i że można się o nie oprzeć. Stąd pomysł: jeśli spirala będzie szybko się kręcić, wkręci się w górę.
Szkic z rękopisu B (dziś w Paryżu) pokazuje spiralę z lnu usztywnionego krochmalem, rozpiętą na trzcinowej ramie. Ludzie na platformie mieli pchać drążki i biegać w kółko.
Leonardo sam robił małe modele z papieru i sprężyną. Mogły na chwilę się unieść.
Jak to działa
- Nasiono klonu: Skrzydlak klonu kręci się, spadając, i dzięki temu opada powoli. To ta sama zasada, tylko odwrócona.
- Moment obrotowy: Gdy kręcisz śrubę, platforma kręci się w drugą stronę. Dziś helikopter ma śmigło ogonowe albo dwa wirniki, żeby temu zapobiec.
- Moc: Ludzie stojący na samej maszynie nie dadzą rady jej unieść. Atlas z 2013 roku miał cztery ogromne wirniki po 20 metrów i ważył tylko 55 kg.
Sprawdź sam
- Helikopter z papieru: Wytnij pasek papieru, rozetnij górę na dwa skrzydełka i zegnij w przeciwne strony. Upuść go, a zakręci się jak nasionko klonu.
- Śmigiełko na patyku: Zakręć zabawkowe śmigiełko na patyku. Poczujesz, że ręka chce się obrócić w przeciwną stronę. Dlatego helikopter ma śmigło na ogonie.
- Nasiona klonu: Upuść z tej samej wysokości nasionko klonu i kamyk o podobnej wadze. Zmierz czas. Wirujące skrzydełko spowalnia spadanie.
Co wiadomo na pewno
Pełnowymiarowa śruba Leonarda nie mogłaby się unieść: była za ciężka, a obrót platformy w przeciwną stronę zniweczyłby ruch. Ale zasada, że wirujące skrzydło daje siłę nośną, jest prawdziwa i działa w każdym helikopterze.