Wejdź do lasu
Śluzowiec, który narysował kolej
Podpatrzone u natury

Śluzowiec, który narysował kolej

Żółta plamka bez mózgu i sieć torów wokół Tokio

✦ Potwierdzone

Ułożono płatki owsiane w miejscach miast wokół Tokio i postawiono pośrodku śluzowca. Po dniu narysował sieć bardzo podobną do kolei, którą inżynierowie projektowali dziesięciolecia.

Kto: Toshiyuki Nakagaki, Atsushi Tero · Kiedy: 2000–2010 · Gdzie: Sapporo i Hakodate, Japonia

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Natura i wynalazek

Physarum polycephalum to jedna olbrzymia komórka z wieloma jądrami. Rozrasta się siecią żółtych rurek, a rurki prowadzące do jedzenia grubieją, a zbędne zanikają.

Modele matematyczne do projektowania sieci transportowych i komunikacyjnych, które są tanie, a jednocześnie odporne na awarie.

Opowieść

Śluzowce spotkasz w wilgotnym lesie na butwiejącym drewnie. Physarum wygląda jak żółty, rozlany kisiel. Nie jest ani grzybem, ani zwierzęciem, i nie ma mózgu ani nerwów.

W 2000 roku Toshiyuki Nakagaki i współpracownicy włożyli śluzowca do plastikowego labiryntu z płatkami owsianymi przy dwóch wyjściach. Śluzowiec wycofał się ze ślepych zaułków i zostawił jedną rurkę wzdłuż najkrótszej drogi. Zespół dostał za to później Ig Nobla.

W 2010 roku Atsushi Tero, Nakagaki i inni ułożyli płatki owsiane jak Tokio i 36 okolicznych miast. Góry i wodę zastąpiło światło, którego śluzowiec unika. Śluzowiec połączył miasta siecią, która wydajnością, kosztem i odpornością na przerwania była porównywalna z prawdziwą koleją.

Z obserwacji powstał prosty model matematyczny: rurki, którymi płynie dużo, grubieją, a rzadko używane zanikają. Taki przepis może pomagać projektować sieci bez centralnego planisty.

Jak to działa

  1. Rozpełznięcie: Na początku śluzowiec rozlewa się we wszystkie strony i sprawdza całą okolicę.
  2. Przepływ: Wnętrze rurek pulsuje i przepycha cytoplazmę. Rurki z dużym przepływem rosną, a te bez przepływu słabną.
  3. Sieć: Zostaje kilka grubych tras i trochę zapasowych połączeń. To kompromis między krótką drogą a odpornością na przerwanie.

Sprawdź sam

  1. Szukaj w lesie: Po deszczu latem obejrzyj spodnią stronę mokrych, butwiejących pni. Żółte lub białe, galaretowate plamy to często śluzowce. Nie dotykaj, tylko zrób zdjęcie dziś i za dwa dni.
  2. Sieć z nitki: Wbij w tekturę pinezki jak miasta i połącz je nitką najkrótszą drogą. Potem połącz je tak, żeby przecięcie jednej nitki nie odcinało żadnego miasta. Porównaj długość nitek.
  3. Ścieżki na trawniku: Obejrzyj trawnik w parku z góry. Wydeptane ścieżki to sieć, którą ludzie zbudowali bez planu, jak śluzowiec.

Co wiadomo na pewno

Rozwiązywanie labiryntu opisano w Nature (Nakagaki, Yamada, Tóth, 2000), a sieć podobną do kolei wokół Tokio w Science (Tero i in., 2010). Śluzowiec nie myśli jak człowiek. To prosta reguła wzrostu rurek daje mądry wynik.

Źródła