
Proces Sendzimira
Edison metalurgii ze Lwowa
✦ Potwierdzone
Prezydent Mościcki wszedł do cynkowni pod Katowicami i nie mógł uwierzyć: „To nie cynkownia, to sanatorium”. Nie było tam trujących oparów.
Kto: Tadeusz Sendzimir · Kiedy: 1929–1989 · Gdzie: Katowice, USA
Opowieść
Tadeusz Sendzimir (1894–1989) skończył Politechnikę Lwowską. Po pierwszej wojnie przez Władywostok dotarł do Szanghaju i założył tam fabrykę śrub, drutu i gwoździ.
W 1933 roku w Kostuchnie, dziś dzielnicy Katowic, uruchomił pierwszą na świecie linię, która w sposób ciągły wyżarzała i cynkowała blachę stalową. Nie trzeba było trawić blachy kwasem, więc w hali nie było trujących wyziewów.
Rok później w Hucie Pokój ruszyła jego walcarka, która w ciągłym procesie zmniejszała grubość blachy z 6 milimetrów do 0,1 milimetra. Licencje kupiły firmy z Francji, Anglii i USA.
Wojna zastała go w Ameryce i tam został. Miał 120 patentów, z tego 73 w USA. Wymyślił też walcarkę planetarną, która w jednym przejściu robi z bloku grubości 200 milimetrów blachę grubości 2 milimetrów. W PRL długo nie wymieniano go w encyklopediach.
Jak to działa
- Czysta powierzchnia: Blacha przechodzi przez piec z gazem, który usuwa tlenki. Nie trzeba jej czyścić kwasem.
- Kąpiel w cynku: Gorąca, czysta blacha od razu wchodzi do roztopionego cynku i pokrywa się cienką warstwą, która chroni ją przed rdzą.
- Walcowanie z naciągiem: Blacha jest jednocześnie ściskana między walcami i rozciągana. Dzięki temu można ją wyklepać bardzo cienko w jednym ciągu.
Sprawdź sam
- Kwiaty cynku: Obejrzyj z bliska ocynkowane wiadro, rynnę albo słupek płotu. Często widać na nim wzór jak szron albo kwiaty. To kryształy cynku, które zastygły na blasze.
- Gwóźdź w słonej wodzie: Wrzuć do jednej szklanki ze słoną wodą zwykły gwóźdź, a do drugiej ocynkowany. Po tygodniu porównaj. Zwykły rdzewieje, ocynkowany dużo wolniej.
- Wałkowanie z naciągiem: Rozwałkuj plastelinę raz zwyczajnie, a raz trzymając jej koniec i delikatnie ciągnąc. Z naciągiem łatwiej uzyskać cienki i równy płat.
Co wiadomo na pewno
Proces Sendzimira jest dziś standardem cynkowania blachy na całym świecie. Na początku lat 80. ponad 90% światowej stali nierdzewnej przechodziło przez jego walcarki.