Wejdź do lasu
Ignaz Semmelweis
Zaginieni i zapomniani wynalazcy

Ignaz Semmelweis

Lekarz, który kazał myć ręce i nikt mu nie uwierzył

✦ Potwierdzone

Kobiety błagały na kolanach, by nie przyjmowano ich na oddział lekarzy. Młody doktor odkrył dlaczego i uratował tysiące matek. Środowisko go odrzuciło.

Kto: Ignaz Semmelweis · Kiedy: 1847–1865 · Gdzie: Wiedeń i Budapeszt

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Opowieść

W szpitalu w Wiedniu były dwa oddziały położnicze. Na pierwszym pracowali lekarze i studenci, na drugim położne. Na oddziale lekarzy matki umierały na gorączkę połogową kilka razy częściej. Kobiety o tym wiedziały i błagały, by trafić do położnych.

W 1847 roku zmarł przyjaciel Semmelweisa, Jakob Kolletschka. Skaleczył się skalpelem podczas sekcji zwłok, a choroba wyglądała jak gorączka połogowa. Semmelweis zrozumiał: lekarze przychodzą prosto z prosektorium i przenoszą coś z trupów na rodzące kobiety.

Kazał myć ręce w roztworze wapna chlorowanego przed badaniem pacjentek. Śmiertelność spadła z około 18 procent w kwietniu 1847 roku do około 2 procent w kolejnych miesiącach.

Wielu lekarzy uznało to za obrazę: dżentelmen ma czyste ręce. Semmelweis coraz gwałtowniej walczył o swoją rację. W 1865 roku umieszczono go w zakładzie dla obłąkanych, gdzie został pobity. Zmarł po 14 dniach z zakażenia rany ręki. Dopiero Pasteur i Lister wyjaśnili, że miał rację.

Jak to działa

  1. Porównanie: Dwa oddziały, te same warunki, różna śmiertelność. Semmelweis wykluczał kolejne przyczyny, aż została jedna: sekcje zwłok.
  2. Wapno chlorowane: Zwykłe mydło nie usuwało zapachu z rąk. Wapno chlorowane usuwało, a przy okazji zabijało drobnoustroje, o których jeszcze nie wiedziano.
  3. Liczby: Prowadził dokładne zapiski miesiąc po miesiącu. Spadek śmiertelności był widoczny od razu.

Sprawdź sam

  1. Brokat zamiast zarazków: Natrzyj dłonie odrobiną oleju i brokatu. Przywitaj się z kimś, dotknij klamki i kubka. Zobacz, dokąd brokat trafił. Tak wędrują drobnoustroje.
  2. Mycie na czas: Posmaruj dłonie kremem z cynamonem i umyj je przez 5 sekund. Gdzie zostało brązowe? Potem umyj przez 30 sekund i porównaj.
  3. Chleb z dłoni: Dotknij jedną kromkę chleba brudną ręką, drugą umytą, trzecią zostaw. Zamknij w woreczkach i obserwuj przez tydzień, nie otwierając. Na której pojawi się najwięcej pleśni?

Co wiadomo na pewno

Dane Semmelweisa przetrwały i pokazują ogromny spadek zgonów po wprowadzeniu mycia rąk. Teoria zarazków Pasteura i antyseptyka Listera potwierdziły jego obserwacje. Mycie rąk to dziś podstawa medycyny.

Źródła