Wejdź do lasu
Rzep
Podpatrzone u natury

Rzep

Łopian, pies i szwajcarski inżynier

✦ Potwierdzone

Po spacerze z psem wyskubywał z sierści kolczaste kulki. Zamiast się złościć, położył je pod mikroskop.

Kto: George de Mestral · Kiedy: 1941–1955 · Gdzie: Alpy, Szwajcaria

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Natura i wynalazek

Koszyczki łopianu mają setki elastycznych haczyków. Czepiają się sierści zwierząt i tak roznoszą nasiona daleko od rośliny matki.

Taśma z dwóch pasków: na jednym sztywne haczyki, na drugim miękkie pętelki. Dziś zapina buty, kurtki i skafandry astronautów.

Opowieść

Jesienią 1941 roku szwajcarski inżynier George de Mestral wrócił z polowania w Alpach. Jego pies i spodnie były oblepione kolczastymi kulkami łopianu.

Pod mikroskopem zobaczył, że każdy kolec kończy się maleńkim haczykiem, który łapie każdą pętelkę włókna. Pomyślał: skoro natura zapina się tak mocno, czemu nie ludzie?

Prawie dziesięć lat szukał materiału, który wytrzyma tysiące zapięć. Udało się dopiero z nylonem. Nazwę wymyślił z francuskich słów velours (aksamit) i crochet (haczyk).

Jak to działa

  1. Haczyki: Na jednej taśmie stoją tysiące sztywnych, zagiętych haczyków, jak kolce łopianu.
  2. Pętelki: Na drugiej taśmie jest miękki, splątany meszek z pętelek, jak sierść psa.
  3. Zapięcie: Po dociśnięciu każdy haczyk łapie pętelkę. Jeden trzyma słabo, ale tysiące razem trzymają mocno.

Sprawdź sam

  1. Zbierz rzepy: Jesienią zerwij kilka suchych główek łopianu i obejrzyj je przez lupę. Każdy kolec kończy się maleńkim haczykiem.
  2. Wełna czy bawełna: Rzuć rzep na wełniany sweter i na gładką koszulkę. Policz, ile sekund trzyma się na każdej tkaninie.
  3. Porównaj z rzepem ze sklepu: Obejrzyj pod lupą zapięcie kurtki. Z jednej strony są haczyki, z drugiej pętelki, dokładnie jak u łopianu i sierści psa.

Co wiadomo na pewno

To jeden z najsłynniejszych przykładów biomimetyki, czyli kopiowania rozwiązań natury. Patent szwajcarski pochodzi z 1951 roku, amerykański z 1955. Rzepy latały w misjach Apollo.

Źródła