
Aeroskop
Kamera na sprężone powietrze, która filmowała wojnę
✦ Potwierdzone
Kamerzyści korbą kręcili taśmę i nie mogli ruszyć się ze statywu. Polak wymyślił kamerę, którą pompowało się jak rower i trzymało w rękach.
Kto: Kazimierz Prószyński · Kiedy: 1894–1928 · Gdzie: Warszawa, Paryż, Londyn
Opowieść
Kazimierz Prószyński (1875–1945) był synem Konrada Prószyńskiego, autora elementarza. Studiował na politechnice w Liège i już tam w 1894 roku zbudował pleograf, aparat do nagrywania i wyświetlania filmów.
W 1901 roku założył w Warszawie wytwórnię Pleograf. Nakręcił krótkie filmy z życia miasta i pierwsze polskie filmy fabularne z prawdziwymi aktorami.
Ówczesne kamery stały na statywach, a operator kręcił korbką. Prószyński zbudował kamerę napędzaną sprężonym powietrzem, które pompowało się ręczną pompką. Francuski patent dostał w 1909 roku.
Aeroskop od 1911 roku produkowano w Anglii. Setki egzemplarzy używali kamerzyści armii brytyjskiej na frontach pierwszej wojny światowej, także w bitwie nad Sommą. Przez ofiary wśród filmowców nazwano go kamerą śmierci.
Prószyński zginął w marcu 1945 roku w obozie Mauthausen-Gusen. Przez wiele lat o nim zapominano.
Jak to działa
- Pompka: Przed filmowaniem pompuje się powietrze do zbiorniczka w kamerze, jak dętkę roweru.
- Napęd: Sprężone powietrze przesuwa taśmę, więc obie ręce są wolne. Jedno napompowanie wystarczało na około 10 minut.
- Stabilizacja: Żyroskop w kamerze zmniejszał drgania obrazu. Prószyński pokazał to w Hyde Parku, filmując z konia.
Sprawdź sam
- Samochodzik na balon: Przyklej nadmuchany balon do lekkiego autka z zabawek, ustnikiem do tyłu. Puść. Sprężone powietrze napędza pojazd tak, jak napędzało kamerę.
- Ręce kelnera: Nagraj telefonem film idąc po pokoju: raz z wyprostowanymi rękami, raz z łokciami przyciśniętymi do ciała. Porównaj, który obraz mniej skacze.
- Kino w zeszycie: Narysuj na rogach 20 kartek skaczącą piłkę i przekartkuj. Każda klatka filmu to jedno takie zdjęcie.
Co wiadomo na pewno
Aeroskop był pierwszą udaną ręczną kamerą filmową i jest dobrze opisany w historii kina. Mieścił 120 metrów taśmy 35 mm. Wyparły go dopiero kamery na sprężynę, jak Eyemo i Bolex.