Wejdź do lasu
Aeroskop
Polscy wynalazcy zapomniani przez świat

Aeroskop

Kamera na sprężone powietrze, która filmowała wojnę

✦ Potwierdzone

Kamerzyści korbą kręcili taśmę i nie mogli ruszyć się ze statywu. Polak wymyślił kamerę, którą pompowało się jak rower i trzymało w rękach.

Kto: Kazimierz Prószyński · Kiedy: 1894–1928 · Gdzie: Warszawa, Paryż, Londyn

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Opowieść

Kazimierz Prószyński (1875–1945) był synem Konrada Prószyńskiego, autora elementarza. Studiował na politechnice w Liège i już tam w 1894 roku zbudował pleograf, aparat do nagrywania i wyświetlania filmów.

W 1901 roku założył w Warszawie wytwórnię Pleograf. Nakręcił krótkie filmy z życia miasta i pierwsze polskie filmy fabularne z prawdziwymi aktorami.

Ówczesne kamery stały na statywach, a operator kręcił korbką. Prószyński zbudował kamerę napędzaną sprężonym powietrzem, które pompowało się ręczną pompką. Francuski patent dostał w 1909 roku.

Aeroskop od 1911 roku produkowano w Anglii. Setki egzemplarzy używali kamerzyści armii brytyjskiej na frontach pierwszej wojny światowej, także w bitwie nad Sommą. Przez ofiary wśród filmowców nazwano go kamerą śmierci.

Prószyński zginął w marcu 1945 roku w obozie Mauthausen-Gusen. Przez wiele lat o nim zapominano.

Jak to działa

  1. Pompka: Przed filmowaniem pompuje się powietrze do zbiorniczka w kamerze, jak dętkę roweru.
  2. Napęd: Sprężone powietrze przesuwa taśmę, więc obie ręce są wolne. Jedno napompowanie wystarczało na około 10 minut.
  3. Stabilizacja: Żyroskop w kamerze zmniejszał drgania obrazu. Prószyński pokazał to w Hyde Parku, filmując z konia.

Sprawdź sam

  1. Samochodzik na balon: Przyklej nadmuchany balon do lekkiego autka z zabawek, ustnikiem do tyłu. Puść. Sprężone powietrze napędza pojazd tak, jak napędzało kamerę.
  2. Ręce kelnera: Nagraj telefonem film idąc po pokoju: raz z wyprostowanymi rękami, raz z łokciami przyciśniętymi do ciała. Porównaj, który obraz mniej skacze.
  3. Kino w zeszycie: Narysuj na rogach 20 kartek skaczącą piłkę i przekartkuj. Każda klatka filmu to jedno takie zdjęcie.

Co wiadomo na pewno

Aeroskop był pierwszą udaną ręczną kamerą filmową i jest dobrze opisany w historii kina. Mieścił 120 metrów taśmy 35 mm. Wyparły go dopiero kamery na sprężynę, jak Eyemo i Bolex.

Źródła