
Ornitopter
Maszyna, która miała machać skrzydłami jak ptak
◐ Badane
Leonardo godzinami patrzył na ptaki i nietoperze. Narysował maszynę, w której człowiek leży i nogami porusza wielkie skrzydła z płótna.
Kto: Leonardo da Vinci · Kiedy: ok. 1485–1505 · Gdzie: Mediolan i Florencja
Sprawdzono: Modele szybują, ale żaden człowiek nie uniósł się, machając nimi siłą mięśni.
Szkic Leonarda i Rekonstrukcja
Skrzydło jak u nietoperza: drewniane żebra, stawy i bloczki, obok studium ptasiego skrzydła.
Pełnowymiarowe modele według szkiców stoją dziś w muzeach w Mediolanie i Vinci.
Opowieść
Leonardo zapełnił setki stron notatkami o lataniu. W „Kodeksie o locie ptaków” z 1505 roku opisał, jak ptak łapie wiatr, jak zmienia kąt skrzydeł i jak szybuje bez machania.
Jego ornitopter miał skrzydła rozpięte na ponad dziesięć metrów. Pilot leżał na desce, pedałami i dźwignią poruszał skrzydłami, a głową sterował ogonem.
Leonardo chciał wystartować ze wzgórza Monte Ceceri pod Florencją. Nie wiemy, czy ktoś kiedykolwiek spróbował. Zapisał tylko: „Wielki ptak wzbije się do pierwszego lotu”.
Jak to działa
- Podpatrzone u natury: Skrzydło nietoperza ma błonę rozpiętą na długich palcach. Leonardo zrobił tak samo: płótno na giętkich żebrach.
- Siła człowieka: Człowiek ma za słabe mięśnie w stosunku do swojej wagi. Ptak ma mięśnie piersiowe stanowiące nawet ćwierć masy ciała.
- Co z tego zostało: Późniejsze szkice Leonarda pokazują szybowiec. To on był bliżej prawdy: pierwsze loty ludzi to właśnie szybowce Lilienthala w XIX wieku.
Sprawdź sam
- Ptaki w zwolnionym tempie: Nagraj telefonem gołębie startujące z placu w zwolnionym tempie. Zobaczysz, że skrzydło składa się przy ruchu w górę, tak jak rysował Leonardo.
- Ornitopter na gumkę: Zbuduj z balsy i folii mały ornitopter napędzany gumką, takie zestawy są w sklepach modelarskich. Policz, ile machnięć daje jedna gumka.
- Siła ręki: Machaj przez minutę dwiema tekturami jak skrzydłami. Poczujesz, dlaczego człowiek sam nie miał dość mocy.
Co wiadomo na pewno
Ornitopter w wersji Leonarda nie poleciałby: człowiek nie wytwarza dość mocy, a drewno i płótno były za ciężkie. Sama obserwacja ptaków była jednak bardzo dokładna i wyprzedziła swoje czasy. Małe ornitoptery z silnikiem latają dziś jako zabawki i drony.
Dlaczego zaginęło: Notatki Leonarda po jego śmierci rozproszyły się po Europie. Kodeksy odnaleziono i opublikowano dopiero po stuleciach.