
Telefon i media Ochorowicza
Wynalazca telefonów, który szukał duchów
◐ Badane
Jego telefony połączyły paryskie ministerstwo z operą. Ten sam człowiek przez lata siedział w ciemnych pokojach z mediami. Część jego odkryć się potwierdziła, część nie.
Kto: Julian Ochorowicz · Kiedy: 1877–1917 · Gdzie: Paryż, Warszawa, Wisła
Opowieść
Julian Ochorowicz (1850–1917) był filozofem, psychologiem i wynalazcą. Pracował u Wilhelma Wundta w Lipsku, ojca psychologii doświadczalnej. Postulował, by psychologię badać jak naukę przyrodniczą.
W 1877 roku opisał pomysł telewizji: ekran z żarówek, które pokazują obraz rozłożony na punkty. Nie umiał go zbudować. W 1885 roku pokazywał w Paryżu swoje ulepszone telefony, którymi połączono ministerstwo poczt z operą odległą o 4 kilometry, a potem Antwerpię z Brukselą.
Był przyjacielem Bolesława Prusa. Prus sportretował go w „Lalce” jako wynalazcę Juliana Ochockiego.
Ochorowicz badał też hipnozę i sugestię. Przywiózł do Warszawy włoskie medium Eusapię Palladino, a w swoim laboratorium w Wiśle badał medium Stanisławę Tomczyk. Wierzył, że myśl może poruszać przedmioty.
Jak to działa
- Telefon: Ochorowicz ulepszał mikrofony i słuchawki, żeby mowa była głośniejsza i niosła się dalej. Dostał na to francuski patent w 1885 roku.
- Telewizja na papierze: Obraz rozłożony na punkty, zamieniony na prąd i złożony z żarówek. Zasada słuszna, ale technika z 1877 roku nie dała rady.
- Sugestia: Badał, jak słowa i oczekiwania zmieniają zachowanie człowieka. Był jednym z prekursorów psychologii nieświadomości.
Śledztwo: fakty i teorie
Udokumentowane
- Francuski patent Ochorowicza na system telefoniczny z 1885 roku.
- Pokazy połączeń telefonicznych w Paryżu na odległość 4 kilometrów.
- Eusapię Palladino przyłapano na oszustwie w Cambridge w 1895 roku: uwalniała ręce spod kontroli badaczy.
Teorie
- Myśl może poruszać przedmioty. Argumenty zwolenników: Ochorowicz opisywał seanse, na których przedmioty unosiły się w obecności medium. Co mówią dokumenty: Żadnego takiego zjawiska nie powtórzono w ścisłej kontroli. Ruchy wyjaśniano sztuczkami i drobnymi ruchami ciała.
- Sugestia działa na ciało. Argumenty zwolenników: Ochorowicz badał hipnozę i siłę oczekiwań. Co mówią dokumenty: To się w dużej mierze potwierdziło: efekt placebo i efekt ideomotoryczny są dziś dobrze zbadane.
Czego nie wiemy: Jak wyglądały szczegóły doświadczeń w laboratorium w Wiśle, bo zachowały się głównie relacje samego badacza.
Sprawdź sam
- Telefon z kubków: Połącz dwa kubki z jogurtu napiętym sznurkiem długości 10 metrów. Mów do jednego, a ktoś słucha drugim. Drgania biegną sznurkiem, w telefonie Ochorowicza biegły drutem jako prąd.
- Wahadełko, które się rusza samo: Zawieś pierścionek na nitce i trzymaj nieruchomo nad kartką z krzyżykiem. Pomyśl mocno: kręć się w kółko. Wahadełko zacznie się kręcić. To mikroruchy twojej ręki, czyli efekt ideomotoryczny, a nie tajemnicza siła.
- Test telepatii: Weź 25 kart z pięcioma symbolami. Ktoś losuje kartę, ty zgadujesz. Przypadek daje średnio 5 trafień na 25. Zapisuj wyniki przez kilka dni i sprawdź, czy wychodzisz ponad przypadek.
Co wiadomo na pewno
Telefony Ochorowicza działały i były produkowane przez około 20 lat. Badania nad sugestią wniosły coś do psychologii. Zjawisk mediumicznych nigdy nie potwierdzono w kontrolowanych warunkach, a Palladino wielokrotnie przyłapano na oszustwie.