
Miasto idealne
Dwupoziomowe miasto przeciw zarazie
✦ Potwierdzone
Zaraza zabijała mieszkańców Mediolanu. Leonardo uznał, że winne są brudne, ciasne ulice, i zaprojektował miasto, w którym ludzie chodzą górą, a wozy i ścieki płyną dołem.
Kto: Leonardo da Vinci · Kiedy: ok. 1485–1490 · Gdzie: Mediolan
Sprawdzono: Miasta nie zbudowano. Rozdzielenie ruchu pieszych i wozów stało się codziennością urbanistów dopiero kilkaset lat później.
Opowieść
W latach 1484–1485 Mediolan nawiedziła dżuma. Leonardo widział ciasne, ciemne uliczki, śmieci wyrzucane przez okna i ludzi stłoczonych w brudzie. Uznał, że takie miasto samo sprzyja chorobom.
W notatkach zapisał plan nowego miasta. Ulice górne, o 6 łokci wyższe, mają być tylko dla pieszych. Dolne służą wozom, zwierzętom i dostawom. Każda ulica ma 20 łokci szerokości i spadek do środka, gdzie przez otwory deszcz spływa do kanałów.
Miasto miało stać nad dużą rzeką albo morzem. Kanały pod spodem zabierałyby nieczystości, a łodzie dowoziłyby towary prosto do piwnic. Schody miały być kręcone, bo jak pisał, w rogach kwadratowych schodów zawsze zbiera się brud.
Książę nie zbudował takiego miasta. Leonardo pracował jednak przy kanałach Mediolanu, a jego myślenie o mieście jak o żywym organizmie, który musi oddychać i się oczyszczać, wyprzedziło epokę.
Jak to działa
- Dwa poziomy: Górą piesi, dołem wozy. Ludzie nie chodzą w błocie i odpadkach, a ruch się nie blokuje.
- Kanały: Woda z rzeki płynie pod miastem, wynosi nieczystości i służy jako droga dla łodzi z towarem.
- Światło i powietrze: Szerokie ulice i niskie domy wpuszczają słońce. Leonardo chciał, żeby miasto było jasne i przewiewne.
Sprawdź sam
- Miasto z pudełek: Z pudełek po butach zbuduj dwa poziomy ulic: górny z kartonu, dolny na podłodze. Puść resorówki dołem, a ludziki z klocków postaw na górze.
- Rogi schodów: Sprawdź na klatce schodowej, gdzie zbiera się kurz. Prawie zawsze w rogach stopni. Leonardo zauważył to ponad 500 lat temu.
- Spacer po mieście: Policz w swoim mieście kładki, przejścia podziemne i deptaki. Każde z nich to kawałek pomysłu Leonarda na rozdzielenie ludzi i wozów.
Co wiadomo na pewno
Opis miasta jest w Rękopisie B przechowywanym w Paryżu. Związek brudu i chorób zakaźnych potwierdziła później medycyna, a kanalizacja i rozdzielenie ruchu są dziś podstawą planowania miast.