
Magnetofon Nagra
Student z Lozanny, którego słuchał cały Hollywood
✦ Potwierdzone
Student fizyki zbudował w domu przenośny magnetofon. Jego nazwa to po polsku „nagra”. Przez pół wieku nagrywano nim filmy, wywiady i dźwięki z całego świata.
Kto: Stefan Kudelski · Kiedy: 1951–2013 · Gdzie: Lozanna, Szwajcaria
Opowieść
Stefan Kudelski (1929–2013) urodził się w Warszawie. W 1939 roku rodzina uciekła przez Rumunię i Węgry do Francji, a potem do Szwajcarii. Jego ojcem chrzestnym był prezydent Warszawy Stefan Starzyński.
Na politechnice w Lozannie laboratoria były słabo wyposażone, więc Kudelski pracował w domowej pracowni. W 1951 roku zbudował prototyp przenośnego magnetofonu, a rok później wygrał nim konkurs nagrań w Lozannie.
Nazwał go Nagra, czyli po polsku „nagra”. Tranzystorowa Nagra III z 1957 roku była lekka, niezawodna i działała na baterie. Stała się podstawowym magnetofonem reporterów i ekip filmowych na świecie.
Kudelski dostał od amerykańskiej Akademii Filmowej cztery wyróżnienia, w tym dwa Oscary techniczne. Jego firma działa do dziś. W latach 80. zatrudnił innego zapomnianego polskiego geniusza, Jacka Karpińskiego.
Jak to działa
- Taśma: Plastikowa taśma pokryta drobinkami tlenku żelaza przesuwa się pod głowicą.
- Głowica: Prąd z mikrofonu zmienia pole magnetyczne w głowicy. Drobinki na taśmie układają się według tego pola i zapamiętują dźwięk.
- Równa prędkość: Sekret Nagry to bardzo równy przesuw taśmy i solidna mechanika. Dźwięk do filmu musiał idealnie zgrywać się z obrazem.
Sprawdź sam
- Szybciej i wolniej: Nagraj swój głos dyktafonem w telefonie i odtwórz go z prędkością 0,5 i 2 razy. Dlatego magnetofon musi kręcić taśmą idealnie równo.
- Magnes i spinacze: Przesuń magnes pod kartką, na której leżą spinacze. Ustawiają się według pola. Drobinki na taśmie zachowują się podobnie.
- Dźwięki do filmu: Nagraj telefonem krótki film bez dźwięku, a potem osobno podłóż do niego kroki, drzwi i deszcz. Tak pracowali dźwiękowcy z Nagrą.
Co wiadomo na pewno
Nagry są dobrze udokumentowanym sukcesem technicznym: nagrody Akademii Filmowej z lat 1965, 1977, 1978 i 1990 oraz doktorat honoris causa politechniki w Lozannie.