
Polski wykrywacz min
Wynalazek oddany za darmo
✦ Potwierdzone
Na szkockiej plaży zginęło dwóch polskich żołnierzy na polu minowym. Porucznik saperów przez trzy miesiące składał urządzenie, które słyszy metal w ziemi. Patentu nie wziął.
Kto: Józef Kosacki · Kiedy: 1941–1942 · Gdzie: St Andrews (Szkocja), El Alamein
Opowieść
Józef Kosacki (1909–1990) był inżynierem elektrykiem z Politechniki Warszawskiej. We wrześniu 1939 roku jego grupa naprawiła radiostację, przez którą do końca przemawiał prezydent Warszawy Stefan Starzyński.
Uciekł z obozu internowania na Węgrzech i przez Włochy dotarł do Francji, a potem do Szkocji. Pracował w ośrodku łączności w St Andrews.
3 kwietnia 1941 roku na plaży koło Arbroath zginęli na polu minowym rotmistrz Stanisław Górski i kapral Stanisław Stasiak. Kosacki wrócił do swojego przedwojennego pomysłu: szukać metalu w ziemi falami radiowymi.
Po trzech miesiącach prób miał prototyp. W konkursie brytyjskiego ministerstwa pokonał sześć brytyjskich konstrukcji. Wykrywacz po raz pierwszy użyto w drugiej bitwie pod El Alamein w 1942 roku.
Kosacki zrzekł się patentu. Po zmianach wykrywacz służył w wielu armiach do lat 90. Po wojnie wrócił do Polski i pracował w Instytucie Badań Jądrowych.
Jak to działa
- Cewka: W talerzu na kiju jest cewka, przez którą płynie zmienny prąd. Wokół niej powstaje zmienne pole magnetyczne.
- Metal odpowiada: Gdy pod cewką jest metal, pole wzbudza w nim prądy. One zaburzają pole cewki.
- Pisk w słuchawkach: Układ zamienia to zaburzenie na dźwięk. Saper słyszy zmianę tonu i wie, gdzie kopać ostrożnie.
Sprawdź sam
- Telefon wykrywa metal: Zainstaluj darmową aplikację z magnetometrem. Schowaj pod ręcznikiem stalową śrubę. Przesuwaj telefon nad ręcznikiem i patrz na liczby. Gdzie skaczą, tam leży śruba.
- Kompas i gwóźdź: Połóż kompas na stole. Zbliżaj od boku stalowy gwóźdź. Igła drgnie, zanim gwóźdź dotknie kompasu. Pole magnetyczne sięga przez powietrze.
- Saperska siatka: Rozsyp na trawniku kilka kapsli. Poproś kogoś, żeby szukał ich z telefonem i magnetometrem, chodząc równymi pasami. Saperzy sprawdzają teren dokładnie tak, pas po pasie.
Co wiadomo na pewno
Polish Mine Detector jest dobrze udokumentowany w źródłach brytyjskich i polskich. Na tej samej zasadzie działają dzisiejsze wykrywacze metalu na plażach i na lotniskach.