Wejdź do lasu
Kielich Likurga
Zaginione sekrety mistrzów

Kielich Likurga

Rzymska nanotechnologia

✦ Potwierdzone

Oświetlony z przodu jest zielony jak jadeit. Zapal w nim światło, a zapłonie krwistą czerwienią.

Kto: Rzymscy szklarze · Kiedy: IV w. · Gdzie: Imperium Rzymskie

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Opowieść

Kielich przedstawia króla Likurga, którego za obrazę boga Dionizosa oplatają pędy winorośli.

Szkło ma niezwykłą cechę: w świetle odbitym jest zielone, a gdy światło przechodzi przez nie od środka, robi się czerwone.

Dziś kielich jest w British Museum. Nikt nie wie, czy Rzymianie rozumieli, co robią, czy przypadkiem trafili na idealną mieszankę.

Jak to działa

  1. Złoto i srebro: W szkle rozproszone są cząstki złota i srebra wielkości około 70 nanometrów.
  2. Plazmon: Tak małe cząstki metalu rozpraszają zielone światło, a przepuszczają czerwone.
  3. Dziś: Ten sam efekt wykorzystują nowoczesne czujniki medyczne, tzw. plazmoniczne.

Sprawdź sam

  1. Mleko i latarka: Do szklanki wody dodaj kilka kropel mleka i poświeć latarką z boku. Z boku woda jest niebieskawa, a patrząc przez nią na latarkę, pomarańczowa. Podobnie zmienia kolor kielich.
  2. Zachód słońca: Porównaj błękit nieba w południe z czerwonym zachodem. To ta sama fizyka rozpraszania światła na maleńkich drobinkach.
  3. Witraż w kościele: Obejrzyj stary czerwony witraż pod światło i bez. Rubinowe szkło barwiono kiedyś złotem, tak jak kielich Likurga.

Co wiadomo na pewno

Skład zbadano mikroskopem elektronowym (Freestone i in., Gold Bulletin 2007). Kielich uchodzi za najsłynniejszy przykład dawnej, nieświadomej nanotechnologii.

Źródła