
Waga wilgoci i miernik wiatru
Pogoda zważona wacikiem i woskiem
✦ Potwierdzone
Leonardo chciał wiedzieć, kiedy będzie padać i jak mocno wieje. Zbudował wagę, która waży wilgoć w powietrzu, i chorągiewkę z podziałką do mierzenia wiatru.
Kto: Leonardo da Vinci · Kiedy: ok. 1480–1500 · Gdzie: Mediolan
Sprawdzono: Modele zbudowane według Kodeksu Atlantyckiego działają: waga przechyla się przy wilgotnym powietrzu, a chorągiewka odchyla się proporcjonalnie do siły wiatru.
Opowieść
Leonardo marzył o lataniu, a lot szybowca zależy od pogody. Dlatego potrzebował przyrządów, które powiedzą mu, jakie jest powietrze.
Higrometr to prosta waga z dwiema szalkami. Na jednej leży wacik bawełny, na drugiej kawałek wosku o tej samej wadze. Gdy powietrze jest suche, waga stoi równo. Gdy robi się wilgotno, wacik chłonie wodę z powietrza i ciężeje, a waga przechyla się w jego stronę.
Miernik wiatru to ćwiartka koła z podziałką i wiszącą płytką. Wiatr odpycha płytkę, a kąt pokazuje jego siłę. Leonardo zanotował, że trzeba go używać razem z zegarem, żeby policzyć, jak daleko poniesie wiatr w danym czasie.
Nie był pierwszy: podobne pomysły mieli wcześniej Mikołaj z Kuzy i Leon Battista Alberti. Leonardo dopracował je i połączył z marzeniem o locie.
Jak to działa
- Wacik i wosk: Bawełna chłonie parę wodną z powietrza, a wosk nie. Ta sama waga na początku, różna po kilku godzinach wilgoci.
- Pion: Na środku wagi wisi pion. Pokazuje na skali, jak bardzo przechyliło się ramię.
- Płytka na wietrze: Im silniejszy wiatr, tym wyżej odchyla się wisząca płytka. Kąt odczytuje się na łuku z podziałką.
Sprawdź sam
- Waga z wieszaka: Na końcach wieszaka zawieś dwa woreczki: w jednym wata, w drugim kawałek świeczki o tej samej wadze. Wyrównaj i powieś w łazience przed kąpielą. Po kąpieli strona z watą opada.
- Szyszka: Połóż szyszkę sosny na balkonie. Przy suchej pogodzie łuski się otwierają, przy wilgotnej zamykają. To naturalny higrometr.
- Wiatromierz z kartki: Przyklej do kątomierza nitkę z kawałkiem kartki na końcu. Na wietrze kartka się odchyla. Zapisuj kąt codziennie przez tydzień.
Co wiadomo na pewno
Muzeum Leonardiano w Vinci pokazuje oba przyrządy jako modele według Kodeksu Atlantyckiego (karty 30v i 675r). Zasada działania jest poprawna. Higrometry z włosem i wiatromierze z obrotowymi czaszami powstały później i są dokładniejsze.