Wejdź do lasu
Peryskop Gundlacha
Polscy wynalazcy zapomniani przez świat

Peryskop Gundlacha

Lusterka, przez które patrzyły czołgi całego świata

✦ Potwierdzone

Dowódca czołgu był prawie ślepy: widział tylko wąską szczelinę z przodu. Polski major wymyślił peryskop, przez który mógł obejrzeć się do tyłu, nie ruszając się z miejsca.

Kto: Rudolf Gundlach · Kiedy: 1934–1947 · Gdzie: Warszawa, Paryż

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Opowieść

Rudolf Gundlach (1892–1957) był synem pastora z Wiskitek. Po wojnie z bolszewikami został inżynierem wojskowym i kierował biurem konstrukcji broni pancernej w Warszawie. Projektował samochód pancerny i nadzorował prace nad czołgiem 7TP.

Załoga czołgu patrzyła na świat przez wąskie szpary. Gundlach zbudował peryskop, który dało się obracać dookoła, a dodatkowy pryzmat pozwalał spojrzeć do tyłu bez odwracania się. Patent dostał w 1938 roku.

Peryskop trafił do polskich czołgów. Według historyków patent sprzedano brytyjskiej firmie Vickers za symbolicznego złotego. Brytyjczycy produkowali go jako Vickers Tank Periscope MK.IV, a po zajęciu Polski kopiowali go też Niemcy i Rosjanie.

Po wojnie Gundlach procesował się o swoje prawa. W USA przegrał przez koszty, ale dostał odszkodowanie od Brytyjczyków, a francuski sąd przyznał mu 84 miliony franków. Kupił za nie willę pod Paryżem i założył piekarnię.

Jak to działa

  1. Dwa lusterka: Peryskop to rura z dwoma lusterkami albo pryzmatami. Światło odbija się dwa razy i trafia do oka schowanego za pancerzem.
  2. Obrót: Głowica obraca się dookoła, więc dowódca widzi wszystko wokół czołgu.
  3. Spojrzenie w tył: Dodatkowy pryzmat odwraca kierunek patrzenia. Dowódca widzi to, co za nim, nie zmieniając pozycji.

Sprawdź sam

  1. Peryskop z kartonu: Wytnij okienka na dwóch końcach podłużnego kartonu, po przeciwnych stronach. Wklej dwa lusterka pod kątem 45 stopni. Wyjrzyj zza oparcia kanapy.
  2. Obrót głowicy: Odetnij górę peryskopu i połącz ją z resztą szeroką taśmą tak, żeby się obracała. Kręcąc nią, obejrzysz cały pokój bez ruszania głową.
  3. Odwrócony obraz: Spójrz w wypukłą stronę łyżki i we wklęsłą. W jednej jesteś do góry nogami. Dlatego w peryskopie liczba odbić i kąt luster muszą być dobrane dokładnie.

Co wiadomo na pewno

Peryskop obrotowy Gundlacha jest dobrze udokumentowany patentem z 1938 roku i wyrokami sądów po wojnie. Podobne peryskopy montowano w większości czołgów drugiej wojny światowej. Historia o sprzedaży patentu za złotówkę pochodzi z opracowań historycznych i warto ją traktować ostrożnie.

Źródła