
Ogień grecki
Płomień, który płonął na wodzie
◐ Badane
Bizantyjskie okręty pluły ogniem, którego nie gasiła woda. Przepis był tajemnicą państwową i zginął razem z cesarstwem.
Kto: Kallinikos z Heliopolis · Kiedy: ok. 672 · Gdzie: Konstantynopol
Opowieść
Około 672 roku do Konstantynopola przybył architekt Kallinikos, uchodźca z Syrii. Przyniósł ze sobą przepis na płynny ogień.
Bizantyjczycy miotali go z brązowych syfonów na dziobach okrętów. Płonął na powierzchni morza i siał postrach. Pomógł obronić miasto podczas oblężeń arabskich w latach 674–678 i 717–718.
Recepturę znało tylko kilka rodzin, a cesarz zakazał zdradzać ją obcym. Z czasem zaginęła i do dziś nikt nie wie, jaki był dokładny skład.
Jak to działa
- Paliwo: Najpewniej ropa naftowa znad Morza Czarnego, może z żywicą sosnową, która zagęszczała płyn.
- Syfon: Płyn podgrzewano w zamkniętym zbiorniku i wypychano pompą przez brązową rurę, jak z miotacza ognia.
- Na wodzie: Ropa jest lżejsza od wody, więc płonęła na falach. Gasiło ją podobno tylko piasek, ocet albo mocz.
Sprawdź sam
- Olej na wodzie: Wlej do szklanki wodę, a na nią łyżkę oleju, bez żadnego ognia. Olej zostaje na wierzchu, dlatego płonącej ropy nie da się zgasić wodą.
- Czytaj kroniki: Kroniki bizantyjskie opisują syfony, rury i ogień płonący na morzu. Wypisz wszystkie szczegóły, jakie znajdziesz, i porównaj z wersjami historyków.
- Mapa ropy: Znajdź na mapie naturalne wycieki ropy nad Morzem Czarnym i Kaspijskim. Bizancjum miało do nich bliżej, niż myślisz.
Co wiadomo na pewno
Broń istniała na pewno, potwierdzają ją kroniki bizantyjskie i arabskie. Sporny jest skład. Historycy najczęściej stawiają na ropę z żywicą, ale dowodu brak.
Dlaczego zaginęło: Tajemnicę strzeżono tak dobrze, że zginęła razem z ludźmi, którzy ją znali.