Wejdź do lasu
Platforma Grebiennikowa
Leśni wizjonerzy

Platforma Grebiennikowa

Latanie na skrzydłach chrząszczy

☾ Niepotwierdzone

Film i podcast

Wiktor Grebiennikow: latał na skrzydłach chrząszczy?Film na naszym kanale YouTube

Subskrybuj GrzyboMaps na YouTube

Syberyjski entomolog i malarz napisał, że pod mikroskopem pokrywa skrzydła chrząszcza podskoczyła. Potem zbudował z setek takich pokryw platformę i latał na niej nocami nad polami.

Kto: Wiktor Grebiennikow · Kiedy: 1988–1997 · Gdzie: Okolice Nowosybirska

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemuPosłuchaj podcastuGrebiennikow: czy latał na skrzydłach chrząszczy? · około pół godziny

Opowieść

Wiktor Grebiennikow (1927–2001) całe życie spędził z owadami. Był entomologiem, malarzem i pisarzem spod Nowosybirska. Założył pierwsze w ZSRR mikrorezerwaty dla dzikich pszczół, które zapylały pola.

W 1988 roku oglądał pod mikroskopem pokrywy skrzydeł pewnego chrząszcza. Jedna płytka nagle wyskoczyła spod pęsety. Gdy położył kilka jedna na drugiej, górna drżała i stawała się lżejsza.

Z setek takich pokryw zbudował platformę z rączką i, jak pisał, od 1991 roku latał na niej nocami nad Syberią. Opisał to w książce Mój świat (1997). Nazwy chrząszcza nie zdradził nigdy, żeby ludzie nie wytępili tego gatunku.

Jego życie

Jak opisał swoje loty

Z czego składała się platforma

  1. Podest: Płaska, prostokątna deska, niewiele większa od siedziska krzesła. Złożona udawała skrzynkę malarską, etiudnik.
  2. Kolumna z rączką: Pionowa kolumna z dwiema rączkami, jak w hulajnodze. Rączkami steruje się lotem.
  3. Żaluzje z pokryw: Dwa skrzydła z setek pokryw chrząszczy, otwierane jak żaluzje. Otwarte unoszą, zamknięte hamują.
  4. Giętka linka: Biegnie wewnątrz kolumny i przenosi ruch lewej rączki na żaluzje.

Film: od mikroskopu do lotu

  1. Mikroskop, 1988: Pod mikroskopem pokrywa skrzydła chrząszcza wyskakuje spod pęsety.
  2. Stos pokryw: Kilka pokryw jedna na drugiej: górna drży i staje się lżejsza.
  3. Skrzynka malarza: Rama ukryta w składanej skrzynce malarskiej. Podest jest niewiele większy od siedziska krzesła.
  4. Żaluzje z pokryw: Dwie żaluzje z setek pokryw. Rozsunięte unoszą, zsunięte opuszczają.
  5. Start: Platforma odrywa się od stołu i zawisa w powietrzu.
  6. Sterowanie: Kolumna z dwiema rączkami. Giętka linka w kolumnie przenosi ruch lewej rączki na żaluzje.
  7. Nocny lot: Lot nad polami i wsiami, według książki nawet do 25 km na minutę.
  8. Świetlista plama: Ludzie z dołu widzą najwyżej świetlisty obłok. Platforma zwykle nie rzucała cienia.
  9. Aparat milczy: Przy platformie aparat się zacinał, a zdjęcia wychodziły puste.
  10. Gniazda pszczół, 1984: Początek wszystkiego: ciepło i mrowienie dłoni nad gniazdami dzikich pszczół.

Jak zbudował platformę: krok po kroku

Poniżej nasze streszczenie, własnymi słowami, z opisu w książce Wiktora Grebiennikowa „Мой мир” (Mój świat), Nowosybirsk 1997. Autor nie podał wymiarów ani gatunku chrząszcza, więc to opowieść o budowie, nie plan techniczny.

  1. Patrz przez mikroskop: Wszystko zaczęło się przy mikroskopie. Grebiennikow oglądał pokrywy skrzydeł, czyli twarde, mieniące się płytki, pod którymi chrząszcz chowa skrzydła. Jedna płytka miała podskoczyć i wymknąć się spod pęsety.
  2. Ułóż płytki w stos: Położył kilka pokryw jedna na drugiej, wklęsłą stroną w dół. Górna miała drżeć, przesuwać się i ważyć mniej. Im więcej płytek w stosie, tym efekt miał być silniejszy.
  3. Zrób ramę w etiudniku: Platformę ukrył w składanej skrzynce malarskiej, takiej, z jaką malarze chodzą w plener. Złożona wyglądała niewinnie, więc nikt nie zadawał pytań. Rozłożona stawała się podestem, na którym da się stanąć.
  4. Zamontuj żaluzje z pokryw: Pod podestem umieścił dwa skrzydła ułożone z setek pokryw, otwierane i zamykane jak żaluzje. Otwarte miały dawać siłę unoszenia, zamknięte ją wyłączać. Tak, jak opisał, to były gaz i hamulec w jednym.
  5. Dodaj kolumnę z rączką: Z podestu wyrastała pionowa kolumna z rączką, jak w hulajnodze. Linki prowadziły z rączki do żaluzji. Ruch rączki miał zmieniać wysokość i kierunek lotu.
  6. Leć nocą nad polami: Latał o zmierzchu i nocą nad polami i lasami pod Nowosybirskiem. Pisał, że z dołu ludzie go nie widzieli albo widzieli świetlistą plamę, i że czuł się w locie dziwnie: czas płynął inaczej.
  7. Spróbuj zrobić zdjęcie: Aparat w pobliżu platformy podobno się zacinał, a zdjęcia wychodziły puste albo rozmazane. Tłumaczył to polem wytwarzanym przez platformę. Dlatego, jak mówił, nie ma żadnego zdjęcia.
  8. Ostrzeżenie autora: Nie zdradził nazwy chrząszcza, bo bał się, że ludzie wytępią ten gatunek. Dodał też, że owady są cenniejsze niż każdy wynalazek. Zmarł w 2001 roku i tajemnicę zabrał ze sobą.

Wszystko zaczęło się od pszczół. W 1984 roku Grebiennikow wyciął kawałek gliny z setkami gniazd dzikich pszczół i położył go na stole. Nad nim dłoń czuła ciepło, mrowienie albo lekki chłód, a niektórzy goście mówili o zawrotach głowy. Nazwał to efektem struktur wnękowych (po rosyjsku ЭПС) i wierzył, że wiele małych wnęk obok siebie zmienia otoczenie. W 1995 roku opatentował urządzenie z takimi komórkami. Ten efekt łatwo sprawdzić samemu, w doświadczeniach niżej.

Hipotezy: jak to mogłoby działać

Sprawdź sam

  1. Tylko martwe, znalezione chrząszcze: Nigdy nie zabijaj owadów do doświadczeń. W Polsce wiele chrząszczy jest pod ochroną, np. jelonek rogacz, kozioróg dębosz i biegacze. Zbieraj pokrywy martwych, pospolitych chrząszczy, np. chrabąszcza majowego, które znajdziesz pod lampą albo na ścieżce.
  2. Waga jubilerska: Zważ stos 10 pokryw na wadze z dokładnością do 0,001 g (tysięcznej części grama). Potem odwróć je wklęsłą stroną w drugą stronę i zważ znowu. Zapisz oba wyniki.
  3. Wyklucz elektryczność: Przytrzymaj płytki pęsetą i zbliż do skrawków papieru. Jeśli papier skacze, płytka jest naelektryzowana. Dotknij jej uziemionym metalem, np. kranem, i powtórz pomiar.
  4. Wyklucz powietrze: Przykryj płytki szklanym słojem, żeby lampa i oddech nie ruszały powietrza. Jeśli płytki dalej drgają, masz coś do opisania.
  5. Ul z rurek: Zwiąż w ciasny pęk 200 słomek do picia albo pustych łodyg trzciny. Niech ktoś postawi pęk albo pustą skrzynkę pod ręcznikiem, a ty trzymaj nad nim dłoń i mów, czy coś czujesz. Powtórz 20 razy i policz trafienia.
  6. Próba na ślepo: Niech ktoś inny ułoży stos pokryw w jednej z dwóch wersji, a ty zważ go, nie wiedząc, która to. Powtórz 20 razy. Tylko tak oszukasz własne oczekiwania.
  7. Pochwal się wynikiem: Opisz swój pomiar w odkryciach pod tą historią albo na forum, także jeśli nic się nie stało. Każdy uczciwy wynik przybliża rozwiązanie zagadki.

Co wiadomo na pewno

Platformy nikt poza nim nie widział i nikt jej nie zbadał. Według podręczników grawitacji nie da się zasłonić żadnym materiałem. Ale nikt też nigdy nie sprawdził porządnie tego, co opisał: setek pokryw ułożonych warstwami tak jak u niego. To wciąż otwarta zagadka, a doświadczenia wyżej są dobrym początkiem.

Źródła