
Platforma Grebiennikowa
Latanie na skrzydłach chrząszczy
☾ Niepotwierdzone
Film i podcast
Syberyjski entomolog i malarz napisał, że pod mikroskopem pokrywa skrzydła chrząszcza podskoczyła. Potem zbudował z setek takich pokryw platformę i latał na niej nocami nad polami.
Kto: Wiktor Grebiennikow · Kiedy: 1988–1997 · Gdzie: Okolice Nowosybirska
Opowieść
Wiktor Grebiennikow (1927–2001) całe życie spędził z owadami. Był entomologiem, malarzem i pisarzem spod Nowosybirska. Założył pierwsze w ZSRR mikrorezerwaty dla dzikich pszczół, które zapylały pola.
W 1988 roku oglądał pod mikroskopem pokrywy skrzydeł pewnego chrząszcza. Jedna płytka nagle wyskoczyła spod pęsety. Gdy położył kilka jedna na drugiej, górna drżała i stawała się lżejsza.
Z setek takich pokryw zbudował platformę z rączką i, jak pisał, od 1991 roku latał na niej nocami nad Syberią. Opisał to w książce Mój świat (1997). Nazwy chrząszcza nie zdradził nigdy, żeby ludzie nie wytępili tego gatunku.
Jego życie
- 1927, Krym: Urodził się 23 kwietnia w Symferopolu. Już jako chłopiec zbierał owady i rysował je w zeszytach.
- lata 40., Łagier: Jako młody człowiek trafił do sowieckiego łagru. Po wyjściu osiadł na Syberii, pod Nowosybirskiem.
- lata 60.–80., Obrońca pszczół: Pracował jako entomolog w rolniczym instytucie badawczym pod Nowosybirskiem. Zakładał mikrorezerwaty dla trzmieli i dzikich pszczół, pisał i ilustrował książki o owadach.
- 1984, Gniazda pszczół: Nad gliniastymi gniazdami dzikich pszczół poczuł ciepło i mrowienie w dłoni. Nazwał to efektem struktur wnękowych i zaczął go badać.
- 1988, Płytka, która podskoczyła: Pod mikroskopem pokrywa skrzydła chrząszcza wyskoczyła spod pęsety. Od tego dnia budował platformę.
- 1991–1992, Pierwsze loty: Według książki od tego czasu używał platformy do szybkich podróży. W 1992 roku nowosybirski tygodnik „Mołodost' Sibiri” wydrukował fragment „Nocny lot nad miastem” z obrazami platformy.
- 1997, Mój świat: Wydał własnym sumptem książkę o całym życiu wśród owadów. Rozdział o locie opisuje platformę, ale bez wymiarów i nazwy chrząszcza.
- 2001, Tajemnica odchodzi: Zmarł w Nowosybirsku. Platformy nikt nie znalazł, a zagadkę zostawił tym, którzy zechcą ją sprawdzić.
Jak opisał swoje loty
- 25 km na minutę: W książce pisał, że platforma pozwalała na sterowane loty z prędkością do około 25 kilometrów na minutę. Od 1991 roku miał nią podróżować szybciej niż pociągiem.
- Niewidzialny z dołu: Opisywał strefę wokół platformy, w której przedmioty stają się częściowo niewidoczne albo zniekształcone. Ludzie na ziemi mieli widzieć tylko świetlistą plamę, obłok albo nic.
- Wieczór w stepie: Rozdział o locie zaczyna się w cichy wieczór w stepie pod Isilkulem. Stamtąd startował nad pola i lasy.
- Tylko nocą: Latał o zmierzchu i nocą nad polami, lasami i drogami pod Nowosybirskiem. Pisał, że w locie rośliny i ziemia z góry wyglądają inaczej niż kiedykolwiek wcześniej.
- Bez cienia: Pisał, że on i platforma zwykle nie rzucali cienia, choć czasem cień się pojawiał.
- Aparat milczy: Pisał, że w pobliżu platformy aparat się zacinał, a zdjęcia wychodziły puste lub rozmazane. Tak tłumaczył, dlaczego nie ma zdjęć z lotu.
- Twarde lądowanie: Raz przy schodzeniu stracił panowanie nad lewą rączką. Platforma uderzyła w pole i wybiła w zaoranej ziemi głęboki dół.
- Cenzura rozdziału: Według relacji chciał w książce opisać wynalazek w całości, ale redakcja usłyszała, że takich informacji publikować nie wolno. W druku zostały ogólniki i rysunki.
- Owady pierwsze: Powtarzał, że owady są cenniejsze niż każdy wynalazek. Dlatego zamiast sławy wybrał milczenie o gatunku chrząszcza.
Z czego składała się platforma
- Podest: Płaska, prostokątna deska, niewiele większa od siedziska krzesła. Złożona udawała skrzynkę malarską, etiudnik.
- Kolumna z rączką: Pionowa kolumna z dwiema rączkami, jak w hulajnodze. Rączkami steruje się lotem.
- Żaluzje z pokryw: Dwa skrzydła z setek pokryw chrząszczy, otwierane jak żaluzje. Otwarte unoszą, zamknięte hamują.
- Giętka linka: Biegnie wewnątrz kolumny i przenosi ruch lewej rączki na żaluzje.
Film: od mikroskopu do lotu
- Mikroskop, 1988: Pod mikroskopem pokrywa skrzydła chrząszcza wyskakuje spod pęsety.
- Stos pokryw: Kilka pokryw jedna na drugiej: górna drży i staje się lżejsza.
- Skrzynka malarza: Rama ukryta w składanej skrzynce malarskiej. Podest jest niewiele większy od siedziska krzesła.
- Żaluzje z pokryw: Dwie żaluzje z setek pokryw. Rozsunięte unoszą, zsunięte opuszczają.
- Start: Platforma odrywa się od stołu i zawisa w powietrzu.
- Sterowanie: Kolumna z dwiema rączkami. Giętka linka w kolumnie przenosi ruch lewej rączki na żaluzje.
- Nocny lot: Lot nad polami i wsiami, według książki nawet do 25 km na minutę.
- Świetlista plama: Ludzie z dołu widzą najwyżej świetlisty obłok. Platforma zwykle nie rzucała cienia.
- Aparat milczy: Przy platformie aparat się zacinał, a zdjęcia wychodziły puste.
- Gniazda pszczół, 1984: Początek wszystkiego: ciepło i mrowienie dłoni nad gniazdami dzikich pszczół.
Jak zbudował platformę: krok po kroku
Poniżej nasze streszczenie, własnymi słowami, z opisu w książce Wiktora Grebiennikowa „Мой мир” (Mój świat), Nowosybirsk 1997. Autor nie podał wymiarów ani gatunku chrząszcza, więc to opowieść o budowie, nie plan techniczny.
- Patrz przez mikroskop: Wszystko zaczęło się przy mikroskopie. Grebiennikow oglądał pokrywy skrzydeł, czyli twarde, mieniące się płytki, pod którymi chrząszcz chowa skrzydła. Jedna płytka miała podskoczyć i wymknąć się spod pęsety.
- Ułóż płytki w stos: Położył kilka pokryw jedna na drugiej, wklęsłą stroną w dół. Górna miała drżeć, przesuwać się i ważyć mniej. Im więcej płytek w stosie, tym efekt miał być silniejszy.
- Zrób ramę w etiudniku: Platformę ukrył w składanej skrzynce malarskiej, takiej, z jaką malarze chodzą w plener. Złożona wyglądała niewinnie, więc nikt nie zadawał pytań. Rozłożona stawała się podestem, na którym da się stanąć.
- Zamontuj żaluzje z pokryw: Pod podestem umieścił dwa skrzydła ułożone z setek pokryw, otwierane i zamykane jak żaluzje. Otwarte miały dawać siłę unoszenia, zamknięte ją wyłączać. Tak, jak opisał, to były gaz i hamulec w jednym.
- Dodaj kolumnę z rączką: Z podestu wyrastała pionowa kolumna z rączką, jak w hulajnodze. Linki prowadziły z rączki do żaluzji. Ruch rączki miał zmieniać wysokość i kierunek lotu.
- Leć nocą nad polami: Latał o zmierzchu i nocą nad polami i lasami pod Nowosybirskiem. Pisał, że z dołu ludzie go nie widzieli albo widzieli świetlistą plamę, i że czuł się w locie dziwnie: czas płynął inaczej.
- Spróbuj zrobić zdjęcie: Aparat w pobliżu platformy podobno się zacinał, a zdjęcia wychodziły puste albo rozmazane. Tłumaczył to polem wytwarzanym przez platformę. Dlatego, jak mówił, nie ma żadnego zdjęcia.
- Ostrzeżenie autora: Nie zdradził nazwy chrząszcza, bo bał się, że ludzie wytępią ten gatunek. Dodał też, że owady są cenniejsze niż każdy wynalazek. Zmarł w 2001 roku i tajemnicę zabrał ze sobą.
Wszystko zaczęło się od pszczół. W 1984 roku Grebiennikow wyciął kawałek gliny z setkami gniazd dzikich pszczół i położył go na stole. Nad nim dłoń czuła ciepło, mrowienie albo lekki chłód, a niektórzy goście mówili o zawrotach głowy. Nazwał to efektem struktur wnękowych (po rosyjsku ЭПС) i wierzył, że wiele małych wnęk obok siebie zmienia otoczenie. W 1995 roku opatentował urządzenie z takimi komórkami. Ten efekt łatwo sprawdzić samemu, w doświadczeniach niżej.
Hipotezy: jak to mogłoby działać
- ☾ Niepotwierdzone Wersja Grebiennikowa: wnęki w chitynie: Pokrywy chrząszczy mają miliony mikroskopijnych wnęk i kanalików ułożonych w regularny wzór. Według niego taka struktura, ułożona w wiele warstw, zmienia przestrzeń wokół siebie i unosi ciężar. Tego nikt jeszcze nie zmierzył.
- ◐ Badane Struktura robi więcej niż materiał: Dziś fizycy budują metamateriały: struktury, które dzięki samemu kształtowi zaginają światło albo dźwięk, czego nie umie żaden zwykły materiał. Barwy skrzydeł motyli i chrząszczy też biorą się z kształtu, nie z barwnika. Czy wnęki chityny kryją coś więcej, nikt nie sprawdził.
- ✦ Potwierdzone Co mówią podręczniki: Grawitacja to jedyna znana siła, której nie da się zasłonić. Kartka, ołów i chityna spadają tak samo. Żaden laboratoryjny pomiar nie pokazał dotąd antygrawitacji.
- ◐ Badane Co wykluczyć, zanim uwierzysz: Lekka płytka może podskoczyć od elektryczności statycznej z pęsety, od ciepła lampy mikroskopu albo od własnej sprężystości. Dobry badacz wyklucza te trzy rzeczy po kolei. Jeśli efekt zostaje, robi się ciekawie.
Sprawdź sam
- Tylko martwe, znalezione chrząszcze: Nigdy nie zabijaj owadów do doświadczeń. W Polsce wiele chrząszczy jest pod ochroną, np. jelonek rogacz, kozioróg dębosz i biegacze. Zbieraj pokrywy martwych, pospolitych chrząszczy, np. chrabąszcza majowego, które znajdziesz pod lampą albo na ścieżce.
- Waga jubilerska: Zważ stos 10 pokryw na wadze z dokładnością do 0,001 g (tysięcznej części grama). Potem odwróć je wklęsłą stroną w drugą stronę i zważ znowu. Zapisz oba wyniki.
- Wyklucz elektryczność: Przytrzymaj płytki pęsetą i zbliż do skrawków papieru. Jeśli papier skacze, płytka jest naelektryzowana. Dotknij jej uziemionym metalem, np. kranem, i powtórz pomiar.
- Wyklucz powietrze: Przykryj płytki szklanym słojem, żeby lampa i oddech nie ruszały powietrza. Jeśli płytki dalej drgają, masz coś do opisania.
- Ul z rurek: Zwiąż w ciasny pęk 200 słomek do picia albo pustych łodyg trzciny. Niech ktoś postawi pęk albo pustą skrzynkę pod ręcznikiem, a ty trzymaj nad nim dłoń i mów, czy coś czujesz. Powtórz 20 razy i policz trafienia.
- Próba na ślepo: Niech ktoś inny ułoży stos pokryw w jednej z dwóch wersji, a ty zważ go, nie wiedząc, która to. Powtórz 20 razy. Tylko tak oszukasz własne oczekiwania.
- Pochwal się wynikiem: Opisz swój pomiar w odkryciach pod tą historią albo na forum, także jeśli nic się nie stało. Każdy uczciwy wynik przybliża rozwiązanie zagadki.
Co wiadomo na pewno
Platformy nikt poza nim nie widział i nikt jej nie zbadał. Według podręczników grawitacji nie da się zasłonić żadnym materiałem. Ale nikt też nigdy nie sprawdził porządnie tego, co opisał: setek pokryw ułożonych warstwami tak jak u niego. To wciąż otwarta zagadka, a doświadczenia wyżej są dobrym początkiem.
