Wejdź do lasu
Stopy gekona
Podpatrzone u natury

Stopy gekona

Klej bez kleju

✦ Potwierdzone

Gekon biega po szybie do góry nogami i nie zostawia śladu kleju. Sekret jest w milionach włosków.

Kto: Kellar Autumn i zespół · Kiedy: 2000 · Gdzie: USA

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Natura i wynalazek

Na palcach gekona są listewki pokryte setkami tysięcy włosków, a każdy rozgałęzia się na setki jeszcze mniejszych końcówek. Przylegają tak blisko, że działają siły międzycząsteczkowe.

Suche taśmy i chwytaki inspirowane gekonem. Trzymają mocno, odklejają się czysto i działają wielokrotnie, także w próżni.

Opowieść

Już Arystoteles dziwił się, że gekon chodzi po suficie. Przez wieki zgadywano: przyssawki, klej, haczyki.

W 2000 roku zespół Kellara Autumna zmierzył siłę pojedynczego włoska z palca gekona. Okazało się, że trzyma go słaba siła van der Waalsa, ta sama, która przyciąga do siebie cząsteczki.

Jedna taka siła jest znikoma, ale miliony włosków razem utrzymałyby ciężar wielokrotnie większy niż jaszczurka. Gekon odkleja palec jak taśmę, zawijając go od końca.

Jak to działa

  1. Włoski: Około pół miliona włosków na jednej stopie, każdy rozgałęziony na setki końcówek.
  2. Bliskość: Końcówki dotykają podłoża z odległości milionowych części milimetra. Wtedy działają siły międzycząsteczkowe.
  3. Odklejanie: Wystarczy zmienić kąt włosków, by puściły. Dlatego gekon biega, a nie przykleja się na stałe.

Sprawdź sam

  1. Dwie książki: Przełóż kartki dwóch zeszytów naprzemiennie, jedna na drugą, i spróbuj je rozciągnąć. Tysiące drobnych styków trzymają mocniej, niż myślisz. Gekon ma ich miliony.
  2. Mucha na szybie: Obejrzyj przez lupę muchę idącą po oknie. Na stopach ma włoski, które przylegają do szkła tak jak u gekona, tylko są większe.
  3. Czysty i zakurzony palec: Przyciśnij suchy palec do lustra i oderwij, potem zrób to samo po dotknięciu mąki. Kurz psuje przyczepność, dlatego gekon stale czyści stopy.

Co wiadomo na pewno

Potwierdzone pomiarami (Nature 2000). Robotyka i NASA testują chwytaki gekonowe do łapania śmieci kosmicznych.

Źródła